Eseje heretyckie o filozofii historii – dzieło Jana Patočki (1907–1977), opublikowane po raz pierwszy w 1975 roku w Pradze (w samizdacie), a następnie w 1980 roku w Monachium. Książka należy do późnego okresu twórczości filozofa. Stanowi przedmiot analiz wybitnych myślicieli XX wieku (Paul Ricœur, Jacques Derrida, Richard Rorty) i została przetłumaczona na wiele języków (w tym angielski, francuski, włoski, norweski, rosyjski, polski i hiszpański).
Metodologia i koncepcja fenomenu Pierwszy esej stanowi wprowadzenie do autorskiej wersji fenomenologii Patočki. Jego nauczycielami w tym zakresie byli Edmund Husserl, Martin Heidegger i Eugen Fink. Metodologia ta ma na celu przezwyciężenie stanowisk obiektywistycznych i idealistycznych za pomocą trzech pojęć: otwartość bycia człowieka, fenomen i skrytość. Otwartość bycia człowieka umożliwia wszelkiemu istniejącemu bytowi (szczególnie człowiekowi) odkrycie i zamanifestowanie siebie w postaci tego, kim lub czym jest. Otwartość jest tożsama z ludzką wolnością. Fenomen nie ujawnia wiecznego i statycznego sensu rzeczy, tylko sens określony i skończony, odsyłający do kontekstu, który go generuje. Skrytość (tajemniczość) przenika każdy fenomen, ponieważ żaden sens nie jest dany całkowicie i ostatecznie.