Rewolucja na Zanzibarze – rewolucja z 12 stycznia 1964 roku. W jej wyniku doszło do obalenia Sułtanatu Zanzibaru i proklamacji Ludowej Republiki Zanzibaru i Pemby, która w październiku tego samego roku połączyła się z Tanganiką. W wyniku zjednoczenia powstała Zjednoczona Republika Tanzanii. W jej trakcie doszło do czystek etnicznych zamieszkującej wyspę mniejszości arabskiej i azjatyckiej.
Podłoże Zanzibar na przestrzeni lat stanowił sułtanat w którym rolę głównej siły politycznej mieli Arabowie. W okresie kolonialnych rządów brytyjskich, władze zezwoliły na pewną emancypację czarnoskórych a ludność afrykańska już w 1926 roku weszła w skład rady ustawodawczej i wykonawczej (było to zjawisko bezprecedensowe). Po II wojnie światowej utworzone zostały pierwsze partie polityczne. W 1957 roku ludność arabska utworzyła Nacjonalistyczną Partię Zanzibaru. W tym samym roku powstała opozycyjna wobec niej czarnoskóra Partia Afroszyrazyjska - partia reprezentowała interes Afrykanów z kontynentu oraz ludność Szirazi. W 1959 roku założona została Ludowa Partia Zanzibaru i Pemby, zbliżona do Nacjonalistycznej Partii Zanzibaru. W 1963 roku utworzona została ostatnia spośród partii, partia Umma, głosząca poglądy marksistowskie.