Ikonografia maryjna pojawia się w kulturze chrześcijańskiej od jej najwcześniejszego okresu. Przedstawienia Matki Jezusa należą do najważniejszych i i najczęstszych przedstawień w sztuce chrześcijańskiej. Dla rozwoju kultu i ikonografii Matki Bożej ogromne znaczenie miał Sobor w Efezie w 431 r. na którym przyznano Maryi tytuł Theotokos, czyli „Matka Boga". Według tradycji wschodniochrześcijańskiej pierwsze ikony Matki Bożej wykonał św. Łukasz Ewangelista, który miał po Zesłaniu Ducha Świętego namalować trzy jej wizerunki.
Ikonografia maryjna w chrześcijaństwie wschodnim Najstarsze przedstawienia maryjne datowane są na III/IV wiek. W tym czasie ukazywana jest ona, oprócz scen związanych z Jezusem, w pozie orantki.
Po soborze efeskim w 431 roku, który uznał Marię za Matkę Bożą (Theotokos) zaczęły się kształtować typy ikon Bogarodzicy. Od tamtych czasów Kościół prawosławny wyróżnia cztery fundamentalne modele ikonograficzne Matki Bożej: Tronująca; Oranta; Hodegetria, czyli Wskazująca Drogę (od gr. hodós – droga);