Jedne z najstarszych zachowanych przedstawień tego typu znajdują się w Ewangeliarzu Rabbulasa, na freskach w Bawit, i w kościołach ormiańskich z VI wieku, jednak ikona ukształtowała się ostatecznie w Bizancjum, przepełniona jest cesarskim majestatem, ukrywaniem uczuć. Ukazuje jedynie świętość i godność władzy cesarskiej. mały|Matka Boska Hodegetria – Farasmały|Matka Boska Eleusa z Faras mały Hodegetria jest najstarszym i najbardziej rozpowszechnionym typem ikonograficznym przedstawienia Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. mały|Matka Boska i Apostołowie. Malowidło ścienne z Katedry Paulosa, Faras, VIII-XIII w.
Matka Boża Eleusa Typ Eleusa (z grec. Miłosierna, Czułości) ukazuje Matkę Bożą, która trzyma w ramionach swojego syna, Jezusa. Jezus obejmuje w tym przedstawieniu Matkę za szyję i przytula twarz do jej policzka. Przedstawienie typu Eleusa powstało w kręgu sztuki koptyjskiej i kapadockiej, zapewne w wyniku ewolucji wyobrażenia Hodegetrii. W Bizancjum rozwijał się od X w., był popularny zwłaszcza od XII w.
Typ ten w przeciwieństwie do Hodegetrii nie jest pozbawione uczuć i dalekie jest od ukazania Matki Bożej pełnej majestatu.