Fircyk, pustak, świstak, kawaler modny, petit-maître – postać występująca w polskich i francuskich utworach komediowych i wierszach okresu Oświecenia. Charakteryzowała się bezrefleksyjnym naśladowaniem francuskiej mody, zwyczajów, sposobu bycia, rozrzutnością, co wiązało się następnie z próbą bogatego ożenienia się, pogardą dla rodzimej tradycji, filozofią carpe diemKostkiewiczowa Teresa, Polski wiek świateł: obszary swoistości, 2002, s. 55. Fircyk nie był postacią wykreowaną przez pisarzy, ale przeniknął do literatury z prawdziwego życia. Pojawiał się już m.in. w komediach Franciszka Bohomolca czy Ignacego Krasickiego, był on wtedy przedstawiany jednoznacznie negatywnie, a jego sposób bycia wyśmiewanyKostkiewiczowa Teresa, Polski wiek świateł: obszary swoistości, 2002, s. 62. W komediach obyczajowych warszawskich fircyk urósł do rangi jednej z postaci naczelnych – obok damy modnej, waleta i subretki. Zmienił się wtedy sposób przedstawiania fircyka. Komediopisarze nadali mu cechy pozytywne i indywidualne, zaprzestając piętnowania tej postaci – jej ocenę pozostawiali odbiorcy. Zofia Wołoszyńska wyodrębnia dwa typy fircyków: fircyka prymitywnego i fircyka duchownegoWstęp do: Komedia obyczajowa warszawska, pod red. Jana Kotta, oprac. i wstępem poprzedziła Zofia Wołoszyńska, Warszawa 1960, T. 1, s. 71.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Fircyk · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.