Wirowość potencjalna, PV – miara ścięcia przepływu wykorzystywana w oceanografii i fizyce atmosfery. Wielkość ta jest kombinacją zasady zachowania wirowości i masy i jest specjalnym przypadkiem twierdzenia Ertela. Zasada zachowania wirowości potencjalnej jest wykorzystywana w fizyce atmosfery i oceanografii do opisu fal Rossby’ego.
Wprowadzenie Zachowanie wirowości potencjalnej można zrozumieć rozważając mały walec cieczy nieściśliwej i nielepkiej. Na początku, w czasie walec obraca się z jednorodną prędkością kątową wokół swojej osi. Następnie wysokość walca jest zwiększana, przy zachowaniu jego objętości. Z zasady zachowania momentu pędu wynika że prędkość obrotowa zwiększy się. Plik:Potential vorticity.png
Prędkość kątowa jest proporcjonalna do wysokości walca. Jeżeli w chwili walec ma promień i masę to jego moment pędu jest
Jeżeli walec zmienia swój promień w chwili jego moment pędu wynosi
czyli
a to oznacza, że
gdzie oraz są powierzchniami kół będących podstawami walców w chwilach oraz
Ponieważ płyn jest nieściśliwy to objętość walców pozostaje taka sama. Wobec tego wysokość jest odwrotnie proporcjonalna do powierzchni bocznej walca.