thumb|Rekonstrukcja planu Bydgoszczy z XVI-XVII wieku thumb|Plan Lindnera z 1800 r. thumb|Bydgoszcz i okolica w 1857 r. thumb|Bydgoszcz w 1939 r. thumb|Rozwój terytorialny Bydgoszczy Rozwój przestrzenny Bydgoszczy został ukształtowany pod wpływem fizjografii miasta oraz podziałów własnościowych i administracyjnych. Współcześnie śladem etapów rozwoju przestrzennego jest podział na jednostki urbanistyczne.

Rozwój terytorialny miasta Okres staropolski Początkiem Bydgoszczy było założenie grodu, którego istnienie potwierdzono podczas prac wykopaliskowych, a odnalezione szczątki jego zabudowy datowano dendrochronologicznie na lata 1037–1053Chudziak Wojciech: Z badań nad wczesnośredniowiecznym zespołem osadniczym w Bydgoszczy. Komunikaty archeologiczne tom VI. Państwowa służba ochrony zabytków w Bydgoszczy: 1994., czyli lata panowania Kazimierza Odnowiciela. Pierwsza wzmianka pisana o grodzie bydgoskim pochodzi z 1238 r. W XIII wieku gród ten posiadał znaczenie administracyjne (Kasztelania bydgoska, na początku XIV w. współstolica księstwa bydgosko-wyszogrodzkiego) oraz stanowił strategiczny punkt kontrolny, w miejscu dogodnej przeprawy przez rzekę Brdę z Kujaw na Pomorze Gdańskie. Powierzchnię grodu wraz z osadą podgrodową i kaplicą św. Idziego szacuje się na 9 haOkoń Emanuel, Tandecki Janusz.