Straż Gospodarczo-Wojskowa – formacja graniczna II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Prace koncepcyjne rozpoczęto we wrześniu 1918 roku. Rada Regencyjna rozpoczęła prace nad powołaniem formacji do ochrony granic Rzeczypospolitej. Minister aprowizacji w rządzie Józefa Swieżyńskiego, Antoni Mińkiewicz podjął starania o zabezpieczenie terenów kontrolowanych przez polskie ośrodki władzy przed masowym wywozem towarów. Przy Ministerstwie Aprowizacji zamierzano powołać Straż Gospodarczo-Wojskową. Dowódcą Straży Gospodarczo-Wojskowej mianowany został płk Adolf Małyszko. Formacja miała podlegać pod względem wykonywanych zadań Ministerstwu Aprowizacji, a pod względem organizacji Ministerstwu Wojny. 31 października wydano rozkaz do organizacji pierwszych oddziałów w rejonie Dąbrowskiego Zagłębia Węglowego. Zalążkiem kadrowym Straży Gospodarczo-Wojskowej stał się oddział wydzielony z I Brygady Piechoty Polskiej, uzupełniony przez żołnierzy batalionu 2 pułku piechoty. Niestety, kompletowanie oddziałów i ekwipunku napotkało liczne trudności. 6 listopada pierwszy oddział objął służbę na dworcu kolejowym w Lublinie. Kolejne warty pojawiły się w Warszawie oraz na dworcach kolejowych Zagłębia Dąbrowskiego, przez które wywożono najwięcej towarów.