Teatry amatorskie Obok zawodowych scen teatralnych pojawiło się na początku XX w. zjawisko teatrów amatorskich (zwanych czasami włościańskimi)Edward Webersfeld, Katechizm dla teatrów amatorskich, Lwów-Złoczów 1905. Teatry te działały lokalnie (w obrębie miasta, gminy). Czerpały doświadczenie zawodowe ze scen prowincjonalnych. Były też ich kontynuacją w latach, w których wzrost liczby stałych scen teatralnych (w rozwijających się ośrodkach miejskich) „wchłonął” teatry wędrowne na prowincji.

Recepcja - krytyka - ocena Styl życia aktorów prowincjonalnych przypominał cygańskie życie w taborach lub „cyganerię” artystyczną. Była ona tematem wielu ówczesnych utworów literackich (m.in. powieści Reymonta (Sezonowa miłość, Komediantka, Fermenty), Sewera (U progu sztuki), Edwarda Lubowskiego, Zapolskiej (Z pamiętników młodej mężatki), Adama Krechowieckiego, Walerii Marrené-Morzkowskiej i in.)Anna Sobiecka, Piękno, powołanie czy przekleństwo?