Ołtarz św. Katarzyny – tryptyk niemieckiego malarza Lucasa Cranacha starszego, znajdujący się obecnie w Państwowych Zbiorach Sztuki w Dreźnie.
Etymologia Pod koniec 1504 roku Cranach udał się do Wittenbergi, na dwór Fryderyka Mądrego, gdzie został nadwornym malarzem. Jedną z pierwszych jego prac wykonanych na zlecenie elektora był tryptyk świętej Katarzyny.
Główną postacią tryptyku jest św. Katarzyna Aleksandryjska. Jej historię opisywał Jakub de Voragine w Legenda aurea. Według tego przekazu była córką króla Aleksandrii, gorliwą chrześcijanką, biegłą w sztukach wyzwolonych, która sprzeciwiała się prześladowaniom religijnym cesarza Maksymiana. Po dyspucie religijnej, podczas której nawróciła na chrześcijaństwo pięćdziesięciu mędrców i po nawróceniu cesarzowej, została skazana na śmierć na kolczastym kole. Jej modlitwy doprowadziły do zniszczenia narzędzia tortur przez anioła oraz do śmierci czterech tysięcy wyznawców cesarza Maksymiana. Katarzyna ostatecznie została ścięta mieczem.