Zmienna zależna (ang. dependent variable), zmienna wyjaśniana – w metodologii badań psychologicznych jest to, obok zmiennej niezależnej, jedna z dwóch głównych zmiennych w badaniu eksperymentalnym. Jest to zmienna, która jest przedmiotem badania – związki tej zmiennej z innymi badacz stara się określić. Oznacza się ją symbolem Y.
W badaniu psychologicznym sprawdza się, jak różne wartości zmiennej niezależnej X (czyli zmiennej wyjaśniającej) wpływają na wartość zmiennej zależnej Y (zmiennej wyjaśnianej). Na przykład: eksperymentator chce sprawdzić, czy pobudzenie energetyczne wpływa na sprawność umysłową przez podanie badanym różnych dawek kofeiny (np. różnej liczby kubków kawy) oraz poproszenie ich o rozwiązanie testu. W tak postawionym problemie badawczym zmienną zależną będzie sprawność umysłowa badanych (mierzona liczbą poprawnie wykonanych zadań), czyli skutek manipulacji zmienną niezależną (pobudzeniem energetycznym różniącym się podanymi dawkami kofeiny).
Przykłady eksperymentów psychologicznych Eksperyment Milgrama – zmienna zależna: poddawanie się sugestiom autorytetu.