Mimo stosunkowo niewielkiej różnicy wieku, różnice w poglądach i charakterach spowodowały, że nie zaprzyjaźnili się, a od roku 65 rywalizowali, stojąc na czele zwalczających się stronnictw politycznych w starożytnym Rzymie.
20 kwietnia 46 roku nadeszła do Rzymu wiadomość o zwycięstwie Juliusza Cezara w bitwie pod Tapsus. Według relacji ArpinatyCyceron urodził się w rzymskim mieście Arpinum – obecnie Arpino – położonym górach, ok. 100 km od Rzymu. Stąd w literaturze nazywany jest również Arpinatą., w stolicy cezarianie pysznili się zwycięstwem i patrzyli na innych jak na zwyciężonych. Kilka dni później Cyceron przyjął z bólem wieść o samobójstwie jego przyjaciela, Marka Porcjusza Katona, który wolał śmierć, niż widok upadającej republiki.
W maju inny przyjaciel Cycerona, Brutus, późniejszy zabójca Cezara, zwrócił się do Arpinaty z prośbą, by ten uczcił bohaterską śmierć ostatniego republikanina. Cyceron wahał się, gdyż podjęcie tego tematu mogło ściągnąć na niego represje ze strony Cezara. 14 czerwca stwierdził w liście do Attyka: Napisać pochwałę Katona jest równie trudno, jak rozwiązać zagadnienie archimedesowe. Nie wiem, jak to zrobić, by twoi współbiesiadnicy cezarianie mogli ją czytać – nie powiem, z upodobaniem, ale bez wstrętu.