Dzieło Cycerona było rozchwytywane w Rzymie i wywołało wysyp tak zwanych katonów, czyli prac, w których autorzy pod pozorem pochwał Katona, krytykowali politykę Cezara. Zaniepokoiło to Cezara walczącego w Hiszpanii. Polecił swoim zwolennikom pisać antykatony, w których ganiono działalność i charakter Marka Porcjusza, pod tym pretekstem atakując przeciwników polityki Cezara.
Różne antykatony, pisane przez cezarian, nie zadowoliły samego Cezara. Podczas bitwy pod Mundą, w marcu 45 roku, zaczął pisać własną polemikę. Ukończył ją najpóźniej w sierpniu, gdyż we wrześniu przesłał ją wraz z listem Cyceronowi a także polecił opublikować w Rzymie.
Zawartość thumb|Śmierć Katona – obraz olejny Gioacchino Assereto z około 1640 roku. Musei di Strada Nuova w Genui Po wstępnych słowach pełnych szacunku dla Cycerona, w których usprawiedliwiał się, że człowiek wojny ośmiela się podjąć walkę z największym stylistą, Cezar zaatakował charakter, czyny i republikańskie poglądy polityczne Marka Porcjusza Katona. Zastosował w swoim traktacie reguły charakterystyczne dla retorycznej nagany, jednak przeprowadził w nim nie tylko oskarżenie Katona, ale przede wszystkim obronę własnych poglądów i realizowanej polityki.