Zachowane średniowieczne gołębniki miały najczęściej formę okrągłych lub wielobocznych budynków z licznymi gniazdami umieszczonymi w ścianach
Czasy współczesne
Typy użytkowe mały|Gołąb skalny (Columba livia), protoplasta wszystkich gołębi hodowlanych
Protoplastą wszystkich ras gołębi jest gołąb skalny, a konkretniej jego podgatunki odpowiadające danemu miejscu. Z punktu widzenia biologii są to krzyżówki. Przez wieki wyróżniono kilka podziałów ras, które opierają się albo na cechach anatomicznych lub charakterystycznych, albo na zastosowaniu ptaków. Pierwszy podział jest stosowany do dziś przez Federację Europejską (vide: rasy gołębia), drugi jest podziałem nieformalnym.
Sportowe/lotne – przeznaczone m.in. do wyścigów gołębi. Hodowane specjalnie do brania udziału w konkursach oraz do reprodukcji. Jedną z ich odmian są gołębie stosowane m.in. podczas II wojny światowej do przenoszenia wiadomości (ang. racing homers). Ozdobne – hodowane „na pokaz” – przeznaczone do brania udziału w wystawach i konkursach. Prawie zawsze pochodzą ze skrzyżowania ras. Powstało wiele ras gołębi ozdobnych, w licznych kolorach i rozmiarach. Mięsne – przeznaczone do produkcji gołębiego mięsa.