Przestępstwo racjonalne – przestępstwo popełniane przez człowieka racjonalnego (homo oeconomicus), który postępuje zgodnie z zasadą optymalizacji zachowania, wybiera rozwiązania najefektywniej realizujące jego preferencje, dokonuje czynu zabronionego po przeprowadzeniu rachunku koniecznych kosztów i spodziewanych zysków, mając pełną świadomość co do tego, co jest legalne, a co zabronione przez prawo.
Polityka karna Całkowite wyeliminowanie zachowań przestępczych, występujących w społeczeństwie jest celem nie do osiągnięcia. W każdej społeczności występuje pewien, tolerowany poziom przestępczości. Wielość popełnianych przestępstw uzależniona jest od prowadzonej przez państwo polityki karnej, która może być bardziej lub mniej restrykcyjnaM. Maraszek, Model przestępcy racjonalnego i efektywna polityka karna – okiem praktyka, Prokurator 2011, nr 3-4, s. 9..