Z grona przestępców racjonalnych wykluczeni są sprawcy niepoczytalni całkowicie oraz częściowo, a także sprawcy nieletniR. Cooter, T. Ulen, Ekonomiczna…, Warszawa 2009, s. 609–613.. Ich działania nie mieszczą się w granicach racjonalności, często popełniają oni przestępstwa bez przeprowadzania rachunku zysków i strat płynących z popełnienia przestępstwa, w sposób nieracjonalny, pod wpływem impulsuM. Maraszek, Model przestępcy…, s. 11..
Analizując czynniki wpływające na decyzję o popełnieniu przestępstwa, trzeba wskazać, że ryzyko wykrycia przestępstwa utrzymuje się średnio na poziomie około 10% szans na jego wykrycie, a następnie wymierzenie kary sprawcyJ. Czabański, Ekonomiczne podejście do przestępczości, Edukacja prawnicza Nr 5(71)/2005.. Czynnik ten ma więc niewielki wpływ na proces decyzyjny o popełnieniu danego czynu przez racjonalnego przestępcę. Prowadzenie przez państwo prawidłowej polityki karnej, z optymalnym działaniem wymiaru sprawiedliwości, poprzez skuteczne wykrywanie przestępstw i wykonywanie orzeczonych kar mogłoby znacząco podnieść rolę tego czynnika, przy procesie decyzyjnym potencjalnego sprawy przestępstwa.