thumb|280px|Przykładowy model mediacji Analiza mediacji (ang. mediational analysis) – procedura statystyczna będącą specyficzną formą analizy ścieżkowej, w ramach której testuje się, czy związek dwóch zmiennych istnieje za pośrednictwem jakiejś trzeciej zmiennej, zwanej mediatorem (lub inaczej zmienną pośredniczącą). Analiza mediacji została wprowadzona do psychologii w 1986 r. przez Reubena Barona i Davida Kenny'ego. W artykule pt. The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations przedstawili oni jak krok po kroku zbudować model mediacji:
Krok 1: Wykaż, że zmienna 1 w sposób istotny statystycznie przewiduje wystąpienie zmiennej 2. Jeśli 1 nie przewiduje 2, wtedy mało prawdopodobne jest, aby 1 było przyczyną 2. A zatem nie ma podstaw, aby budować model mediacji.
Krok 2: Wykaż, że zmienna 1 w sposób istotny statystycznie przewiduje zmienną 3. Jeśli 1 nie przewiduje 3, wtedy mało prawdopodobne jest, aby 1 było przyczyną 3. W związku z tym 3 nie może być częścią ścieżki biegnącej od 1 do 2.