Ostra plamistość oczkowa występuje w mniejszym nasileniu, niż łamliwość źdźbeł zbóż, poraża tylko zewnętrzne części źdźbeł i nie prowadzi do ich łamania.
Etiologia i epidemiologia Rhizoctonia solani i Ceratobasidium cereale różnią się o siebie liczbą jąder w komórkach strzępek, średnicą strzępek grzybni powietrznej oraz szybkością wzrostu. Rozróżnia się je metodami molekularnymi.
Obydwa wywołujące tę chorobę patogeny pospolicie występują w glebie w postaci strzępek i sklerocjów, które rozprzestrzeniane są w glebie w czasie zabiegów agrotechnicznych. Ich grzybnia w sprzyjających warunkach (temperatura 9–12 °C i pH około 5) rozwija się szybko. Rozwojowi grzybni sprzyja chłodna jesień i wiosna. Największe nasilenie choroby występuje podczas suchych lat, oraz gdy zboża uprawia się na tym samym polu bez zmianowania.
Ochrona Ogranicza się rozwój choroby przez stosowanie płodozmianu oraz właściwe przeprowadzanie zabiegów agrochemicznych. Jako przedplon poleca się uprawę buraków i roślin bobowatych. Jak dotąd brak skutecznych fungicydów zwalczających tę chorobę. Prowadzi się doświadczenia z mikroorganizmami będącymi pasożytami jej patogenów (tzw. nadpasożytami) – np. Verticillium biguttatum, lub antagonistami – np.