Samogłoski kardynalne, także samogłoski podstawowe – zestaw wyidealizowanych samogłosek, wymawianych przy skrajnych położeniach języka w jamie ustnej. Przy konstruowaniu systemu brano pod uwagę kryteria słuchowe i artykulacyjne. System samogłosek kardynalnych powstał głównie dla celów edukacyjnych, aby w możliwie prosty sposób umożliwić klasyfikację dźwięków, które nie tworzą jednego logicznego ciągu i wymykają się prostym generalizacjom, oraz wyznaczyć punkty odniesienia do opisu samogłosek niezależnie od języka.
Historia thumb|Samogłoski polskie w porównaniu z kardynalnymi w diagramie trapezowym. Samogłoski oznaczono symbolami literowymi, używanymi w języku polskim Koncepcja samogłosek kardynalnych pojawiła się w wyniku potrzeby opracowania systemu samogłosek niezależnych od jakiegokolwiek języka, gdyż system samogłoskowy jest o wiele mniej intuicyjny w obserwacji w porównaniu do systemu spółgłoskowego. W I połowie XX w. brytyjski fonetyk Daniel Jones opracował system, który nazwał „samogłoskami kardynalnymi” (cardinal vowels). Z założenia miał on być prosty w utworzeniu (nie przekraczał percepcji studenta) i w nawigacji, a przy tym intuicyjny – pozycje skrajne powinny być łatwo wyczuwalne.