thumb|Portret Esseńczyka (ilustracja z Kroniki norymberskiej), 1493.
Esseńczycy (essenizm) – jedno z żydowskich stronnictw religijnych (obok faryzeuszy, saduceuszy i zelotów), a w szerszym rozumieniu ruch religijno-społeczny, działający w drugiej połowie tzw. okresu Drugiej Świątyni (ok. 515 r. p.n.e. – 70 r. n.e.), czyli w latach ok. 152 p.n.e. – 70 n.e.
Nie jest znana etymologia nazwy 'esseńczycy'. Bezpośrednio określenie to pochodzi z języka greckiego: essenoi (albo essaioi), co jest najprawdopodobniej odpowiednikiem aramejskich rzeczowników: hasen i hasayya, które odpowiednio oznaczają „milczący” i „pobożni” (por. chasydyzm antyczny), albo według innych badaczy: aseya (lub asayya – hassaya) – „uzdrowiciele”.
Źródła thumb|Kumran Do roku 1947 (tj. do odkryć w Kumran i okolicach) zasadnicze informacje o esseńczykach pochodziły od trzech autorów antycznych: Józefa Flawiusza, Filona Aleksandryjskiego i Pliniusza Starszego.
Od roku 1947, kiedy to w Kumran i okolicznych grotach zaczęto odkrywać rękopisy z okresu od poł. II w. p.n.e. do 68 r. n.e., istnieje znacznie szerszy materiał porównawczy dotyczący esseńczyków.