Cechy Powieść jest swobodnym naśladownictwem utworu Luisa Véleza de Guevary El diablo cojuelo (1641), dostosowanym do francuskiego odbiorcy. Z oryginału zapożyczono przede wszystkim pomysł fabuły, pośrednio nawiązujący do hiszpańskiej powieści pikarejskiej oraz postać kulawego diabła. Wykazuje cechy modnej wówczas powieści awanturniczej, podobnie jak jego znacznie popularniejszy Gil Blas. Jako powieść obyczajowa utwór ma w istocie charakter realistyczny (elementy naddnaturalne stanowią jedynie zabieg formalny), a współcześni mieli w postaciach z Madrytu rozpoznawać rzeczywiste osoby znane w świecie paryskim.
Treść thumb|240px|Don Kleofas i kulawy diabeł Asmodeusz (rycina z polskiego wydania 1853 r.) Student sławnej uczelni w Alcalá – don Kleofas Leandro Perez Zambullo, w ucieczce przed zbirami, którzy pod groźbą śmierci mieli zmusić go do małżeństwa z uwodzoną donną Tomasą, przypadkowo trafia do pustego mieszkania astrologa. Tam uwalnia z zapieczętowanej fiolki więźnia, którym okazuje się kulawy diabeł Asmodeusz. Z wdzięczności zabiera on swego wyzwoliciela w niezwykłą wędrówkę po Madrycie, prezentując podczas niej niechlubne sekrety jego mieszkańców – osób różnych profesji i pochodzących z różnych warstw społecznych.