, właśc. – japoński pisarz, jeden z prekursorów naturalizmu w literaturze japońskiej.

Urodził się w Tatebayashi w prefekturze Gunma, w rodzinie o korzeniach samurajskich. Jego ojciec, Shōjūrō, poległ w buncie Satsumy w 1877 roku, co odbiło się na osobowości Kataia, przekonanego przez całe życie o złym i niesprawiedliwym urządzeniu świata. W 1886 roku przeprowadził się wraz z rodziną do Tokio. Nie dostawszy się do wojska i nie mogąc pozwolić sobie na kosztowne studia prawnicze, zwrócił się ku twórczości literackiej, do której wykazywał talent od wczesnej młodości. Dzięki pomocy Kōyō Ozakiego zaczął publikować na łamach prasy. Od 1896 roku związał się z grupą literacką istniejącą wokół miesięcznika literackiego Bungakukai („Świat Literatury”, 1893–1897; druga wersja tego pisma istnieje od 1933 roku do dzisiaj).

Początkowo tworzył w duchu romantycznym. W owym młodzieńczym okresie głównym tematem jego twórczości jest tragiczny, niespełniony kochanek, jak w opowiadaniu Shōshijin z 1893 roku. Z czasem, poznawszy poprzez przekłady angielskie twórczość autorów francuskich (Émile Zola i Guy de Maupassant) oraz niemieckich (Hermann Sudermann i Gerhart Hauptmann), zwrócił się ku naturalizmowi.