Z nieznanych bliżej powodów, będących później przedmiotem różnych spekulacji, Mickiewicz nie przekroczył granicy (lub przekroczył ją na krótko) i nie połączył się z powstańcami. Pozostał w Śmiełowie jeszcze przez kilka tygodni sierpnia i września 1831 r., a następnie, na wieść o upadku Warszawy, powrócił w głąb Wielkopolski.
Pierwszy pomnik (zniszczony) Pobyt Mickiewicza w Śmiełowie był przez długie lata niechętnie wspominany, a nawet umyślnie tuszowany przez ówczesnych właścicieli Śmiełowa – rodzinę Gorzeńskich, a to ze względu na związane z tym kontrowersje (romans Mickiewicza z zamężną siostrą Gorzeńskiej – Konstancją Łubieńską). Sytuacja zmieniła się dopiero po roku 1873, kiedy to właścicielem majątku został hr. Zygmunt Gorzeński. Hrabia zapoczątkował w Śmiełowie kult Mickiewicza (m.in. poprzez odsłonięcie tablicy pamiątkowej w pałacu), rozwinięty następnie przez kolejnych właścicieli majątku śmiełowskiego – Józefa i Marię Chełkowskich. Państwo Chełkowscy podjęli decyzję o wystawieniu w parku pomnika upamiętniającego pobyt poety w miejscowości.