W 1945 roku prawa do wydawania „Elementarza” Falskiego pt. Elementarz dla szkół wiejskich uzyskały Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych (od 1974 Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne). Pierwszy powojenny Elementarz ilustrował Jan Samuel Miklaszewski. W 1949 ukazał się pierwszy powojenny elementarz dla dzieci, opracowany na nowo, ocenzurowany i uwzględniający elementy obowiązkowej w tym czasie ideologii komunistycznej (aczkolwiek bez wymieniania postaci Stalina). W porównaniu z odpowiednikami z innych krajów bloku wschodniego propaganda była umiarkowana, jednak istniała, dotycząc m.in. kwestii społecznych. Były również teksty o zburzonej Warszawie i powrocie ludzi do domów po wojnie. Elementarz ten był pierwszym ujednoliconym podręcznikiem zarówno dla dzieci miejskich, jak i wiejskich, i został zatwierdzony jako pozycja obowiązkowa. W ówczesnych realiach oznaczało to monopolizację. W latach 50. XX w. elementarz był oceniany przez Instytut Pedagogiki, który m.in. chciał zmienić kształt liter. Do zmian ostatecznie nie doszło. W Elementarzu pierwsze kwestie religijne pojawiły się w latach 30. XX w. – rysunek kościoła i tekst o malowaniu pisanek.