thumb|Polski pociąg ekspresowy Express Intercity „Fredro” w Koninie (2012 r.) Pociąg ekspresowy (ekspres) – określenie stosowane przez przedsiębiorstwa kolejowe i obecne w literaturze branżowej jako rodzaj i kategoria pociągów pasażerskich.

Według definicji zaproponowanej przez Leopolda Nowosielskiego w polskim podręczniku Zarys kolejnictwa, ekspresy są kategorią dla pociągów pokonujących od kilkuset (ekspresy krajowe) do kilku tysięcy kilometrów. W warunkach polskich modelowy czas podróży na całej trasie wynosi do 5–7 godzin na trasie krajowej i do ponad doby na trasie międzynarodowej. Ze względu na czas podróży do składu pociągów ekspresowych zazwyczaj są włączane wagony restauracyjne lub barowe. Nocne ekspresy międzynarodowe prowadzą znaczną liczbę wagonów sypialnych i kuszetek. Nocne ekspresy bez miejsc do siedzenia przyjmują formę pociągów hotelowych. Dostępność ekspresów (liczba zatrzymań na stacjach i przystankach pośrednich) wg definicji Nowosielskiego jest mała, a w przypadku ekspresów międzynarodowych – bardzo mała. Ekspresy poruszają się z najwyższą prędkością dozwoloną w istniejących warunkach technicznych.