Zbigniew Bania (ur. 2 lutego 1946 w Tarnowie) – polski historyk i historyk sztuki, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie historii, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Uniwersytetu Łódzkiego.
Życiorys W latach 1964–1969 studiował historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Stopień magistra uzyskał po przyjęciu pracy Arsenał Warszawski, napisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Lorentza oraz po zdaniu egzaminu magisterskiego 14 lipca 1969 roku. Rozprawę doktorską poświęconą pałacowi w Podhorcach obronił na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego 5 listopada 1977 roku. Promotorem dysertacji był prof. Adam Miłobędzki. Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii uzyskał w 1994 roku na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i rozprawy zatytułowanej Kalwarie polskie w XVII wieku.
W 1996 roku otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, obejmując jednocześnie na Wydziale Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (późniejszego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego) funkcję prodziekana.