Po raz drugi i w zupełnie innym znaczeniu termin „polacos” wszedł do użytku powszechnego w połowie lat 50. XIX wieku. Nazywano tak frakcję Partii Umiarkowanych skupioną wokół Luisa José Sartoriusa, mylnie posądzanego o polskie korzenieBarbara Obtułowicz, Luis Jose Sartotius, hrabia de San Luis. Polak, który nie był Polakiem, Kraków 2012, oraz Barbara Obtułowicz, Luís José Sartorius, conde de San Luís: leyenda y realidad, [w:] Intinerarios 15 (2012), ss. 279-303. W szybkim czasie ze względu na praktyki tej grupy określenia „polacada”, „polaquería” i „polaquísmo” stały się synonimami faworytyzmu, arbitralnych decyzji personalnych i kumoterstwa, a termin „polaco” oznaczał członka klientelistycznej siatki politycznejpor. np. zwrot „polaco de última hora y de última extracción”, dający się przełożyć jako „Polak świeżego chowu” i oznaczający nowego członka politycznego układu, zob. La Vanguardia 10.11.1884, dostępna tutaj. Termin zanikł wraz z marginalizacją Sartoriusa, ale miał swój chwilowy renesans publicystyczny w latach 80. XIX wiekupor. np. użycie słowa „polacada” w barcelońskim dziennika La Vanguardia w latach 80.