Iwan Michajłowicz Afonin (ros. Иван Михайлович Афонин, ur. we wsi Kreszniewo w guberni twerskiej, zm. 16 stycznia 1979 w Moskwie) – radziecki generał porucznik, Bohater Związku Radzieckiego (1945).
Życiorys Był przewodniczącym rady wiejskiej i członkiem gminnego komitetu wykonawczego, od listopada 1926 służył w Armii Czerwonej, w 1929 ukończył szkołę kawalerii w Leningradzie i został dowódcą plutonu kawalerii pułku kawalerii w Ukraińskim Okręgu Wojskowym, od 1928 należał do WKP(b). W 1932 skończył kursy kadry dowódczej w Moskwie i został szefem wydziału sztabu 9 Dywizji Kawalerii w Ukraińskim Okręgu Wojskowym, później zastępcą dowódcy szwadronu, w 1936 ukończył Akademię Wojskową im. Frunzego i został szefem wydziału operacyjnego Specjalnego Korpusu Wojsk Radzieckich w Mongolii. Brał udział w bitwie nad Chałchin-Goł w 1939, od grudnia 1939 do września 1940 był pomocnikiem szefa specjalnej grupy przy dowódcy wojsk Odeskiego Okręgu Wojskowego, od września 1940 do lutego 1941 zastępcą inspektora piechoty tego okręgu, a w lutym-marcu 1941 starszym adiutantem szefa Sztabu Generalnego Armii Czerwonej Gieorgija Żukowa. Następnie dowodził 469 pułkiem piechoty 150 Dywizji Piechoty Odeskiego Okręgu Wojskowego.