Prawo karne Statuty Kazimierza Wielkiego odróżniły czyny z winy umyślnej od winy nieumyślnej odnosząc się zawsze tylko do konkretnych przypadków. Występowały jednak i takie przypadki, które wyłączały przestępność. Były to: początek - zranienie nie było czymś co mogło stanowić przestępstwo jedynie wtedy, gdy zostało dokonane w wypadku, czyli początku. Praktyka rozszerzyła to na zabójstwa. Początkiem była zaczepka czynna lub słowna. wykonanie zemsty - z zachowaniem odpowiedniej formy była wyłączona z odpowiedzialności. wykonanie przez wierzyciela uprawnień - wynikających z odpowiedzialności umownej. zabicie polnego złodzieja (statut małopolski) - schwytanego nocą złodzieja na kradzieży zbożaJuliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, 2001, s. 153-154..
Rodzaje przestępstw W średniowieczu przestępstwa dzielono na większe i na mniejsze w zależności od wagi sprawy i właściwości sądu. Najwięcej zbrodni przypadających na XII i XIII stulecie to te ścigane z urzęduJuliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, 2001, s. 154.Dariusz Makiłła, Historia prawa w Polsce, 2008, s.