mały|Przykład zróżnicowania analogicznych przepisów dotyczących wyjątku (ograniczenia) prawa autorskiego; tu: tzw. wolność panoramy Wyjątki i ograniczenia praw autorskich (ang. exceptions and limitations to copyright) – przepisy prawa autorskiego, na podstawie których określone podmioty mogą korzystać z cudzych utworów w określony sposób bez zgody podmiotu praw autorskich.
Prawo autorskie nie daje absolutnej ochrony. Nie chroni pomysłów i idei, nie zapobiega przed równoczesnym niezależnym stworzeniem identycznych utworów. Podobnym czynnikiem, który ma wpływ na zakres ochrony, są wyjątki i ograniczenia. Jednak nie osłabiają one ochrony, a jedynie dostosowują jej zakres do szczególnych sytuacji. Dzięki tym przepisom użytkownicy mogą korzystać z chronionych utworów, do których nie wygasły autorskie prawa majątkowe, w interesie własnym lub publicznym.
Wyjątki i ograniczenia praw autorskich są „klasyczną instytucją prawa autorskiego”. Do przepisów najczęściej spotykanych w krajowych ustawach o prawie autorskim należą: zezwolenie na kopiowanie utworów na potrzeby badań i prywatnej nauki, prawo cytatu, zezwolenie na korzystanie z utworów do tworzenia parodii i do celów dydaktycznych.