Poemat symfoniczny – instrumentalna forma muzyczna. Za twórcę pierwszego poematu symfonicznego uchodzi Ferenc Liszt. Poemat symfoniczny to utwór o charakterze programowym, zwykle sugerowanym już w tytule. Forma nie posiada określonej budowy i jest podporządkowana wymogom fabularnej treści, inspirowanej najczęściej literaturą, rzadziej sztukami plastycznymi. Wczesne poematy symfoniczne były zazwyczaj jednoczęściowe. W XIX-wiecznych Niemczech w odniesieniu do poematu symfonicznego używano nazw Tondichtung, Musikalisches Gedicht, Sifnonische Dichtung i innych. W literaturze muzycznej pierwszy raz określenia Tondichtung użył Carl Loewe w stosunku do utworu Mazeppa op. 27 według Byrona, napisanego w 1830 r.
Do rozwoju tej formy najbardziej przyczynili się: Ferenc Liszt – napisał m.in.: Les Preludes (Preludia, według Medytacji Lamartine’a) Tasso, lamento e trionfo (według Byrona) Co słychać w górach Orfeusz Prometeusz Hungaria Hamlet Bitwa Hunów Mazepa Camille Saint-Saëns Kołowrotek Omfalii (Le Rouet d'Omphale), op. 31 Phaëton, op. 39 Taniec szkieletów (Danse macabre), op. 40 La Jeunesse d'Hercule, op. 50 Bedřich Smetana cykl 6 poematów symfonicznych Má vlast (Moja ojczyzna), w tym najsłynniejszy Vltava (Wełtawa) Antonín Dvořák Wodnik op. 107 Południca op.108 Złoty kołowrotek op.109 Leśny gołąb op.