Film ten poświęcony był społeczności prowincjonalnego miasta kastylijskiego, która próbuje wywrzeć dobre wrażenie na amerykańskich turystach w nadziei na dodatkowe korzyści materialne z planu Marshalla. mały|Plan zdjęciowy filmu Krówka (1985). W 1955 Berlanga wziął udział w spotkaniu filmowców hiszpańskich w Salamance, podczas którego próbował zaproponować rozwiązania służące reformie kina hiszpańskiego. Jego reformatorskie podejście nie podobało się frankistowskiej władzy, która bacznie obserwowała kolejne jego dzieła. O ile w filmie Gdzie jest profesor Hamilton? (1956) reżyser podejmował jeszcze wątki podobne do tych z Marshalla, o tyle w Cudzie w każdy czwartek (1957) swoją satyrę skierował w stronę obrzędów religijnych.
Najostrzejszy charakter przybrała ona w jednym z najwybitniejszych dzieł Berlangi, Uczcie wigilijnej (1962). Komedia ta, do której scenariusz napisał Rafael Azcona, krytykowała obłudną działalność dobroczynną prowincjonalnej burżuazji, zestawioną z losami bezdomnego dorobkiewicza. Nagroda FIPRESCI na MFF w Wenecji dla Uczty wigilijnej spotkała się z oburzeniem frankistowskich władz, które miały o Berlandze jak najgorszą opinię. Konflikt z cenzurą pogłębił się, gdy Berlanga nakręcił alegorycznego Kata (1963) o zięciu wykonawcy wyroków śmierci, który jest zmuszony odziedziczyć zawód po teściu.