Puchar PZKosz mężczyzn – krajowe rozgrywki sportowe, prowadzone systemem pucharowym, organizowane w latach 2012–2017 przez Polski Związek Koszykówki dla polskich męskich klubów koszykarskich niższych klas rozgrywkowych – I, II i III ligi. Każda z edycji przeprowadzana była na początku sezonu, na przełomie listopada i grudnia danego roku.
Przez dwie edycje z rzędu – w sezonach 2009/10 i 2010/11 władze PZKosz postanowiły organizować rozgrywki Pucharu Polski mężczyzn nie w formule turnieju finałowego dla 4 drużyn najwyższego szczebla ligowego (Final Four), lecz kilkufazowych zmagań dla kilkudziesięciu zespołów, zarówno z Polskiej Ligi Koszykówki, jak i niższych klas. Cieszyły się one sporym zainteresowaniem przede wszystkim w mniejszych ośrodkach koszykarskich, bowiem po wielu latach przerwy drużyny I, II lub III ligi - w przypadku dobrej gry i awansów w początkowych rundach - miały realną szansę zagrania meczu przeciwko najlepszym ekipom w Polsce. W sezonie 2012 powrócono jednak przeprowadzania zmagań o krajowy puchar w formie 4-drużynowego turnieju Final Four. W zamian - dostrzegając potencjał w pucharowej rywalizacji wśród zespołów z niższych poziomów ligowych - postanowiono utworzyć dla nich nowe rozgrywki – Puchar PZKosz. W ich regulaminie zapisano obowiązkowy udział dla wszystkich drużyn z I i II ligi.