Kontrakt socjalny – narzędzie pracy socjalnej; pisemna umowa zawarta pomiędzy przedstawicielem jednostki pomocy społecznej, najczęściej pracownikiem socjalnym a klientem pomocy społecznej (osobą, rodziną) ubiegającym się o pomocAurelia Włoch, Piotr Domaradzki, Kontrakt socjalny. Przewodnik dla pracowników socjalnych ośrodków pomocy społecznej, w: Praca socjalna, nr 3/2005, s. 3-15, ISSN 0860-3480..
Kontrakt socjalny określa uprawnienia i zobowiązania stron umowy w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej danej osoby lub rodziny. Podpisanie kontraktu socjalnego wypływa z zasady pomocniczości – poszczególne osoby i rodziny są zobowiązane do rozwiązywania swoich problemów w pierwszej kolejności z wykorzystaniem sił i możliwości własnych, a w przypadku pomocy państwa muszą w rozwiązywaniu tych problemów współdziałać. Zasady zawierania kontraktów socjalnych reguluje ustawa o pomocy społecznej, nie precyzując jednak sytuacji, w których kontrakt taki winien być zawierany. Z praktyki wynika, że zawierane są one w sytuacjach, gdzie osoba lub rodzina może podjąć jakieś działania zmierzające do przezwyciężenia swoich problemów oraz wyjścia z trudnej sytuacji życiowej. Takie sytuacje to m.in.