Broda i gardło jasnoszare. Dziób czerwony, tęczówki rubinowe, oko zaś okala czerwona obrączka oczna. Nogi łupkowe. Ze względu na ich wyjątkowe upierzenie trudno pomylić te ptaki z jakimikolwiek innymi; w słabym świetle może przypominać astrylda czarnolicego (Estrilda erythronotos).
Zasięg występowania Motyliki fioletowouche występują na obszarze od południowej Angoli, południowo-zachodniej Zambii i Zimbabwe na południe po Namibię, Botswanę, północną Południową Afrykę (na południe po północną Prowincję Przylądkową Północną, Wolne Państwo i Mpumalanga) oraz południowy Mozambik. BirdLife International szacuje zasięg występowania na 3,03 mln km².
Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia motylików fioletowouchych są rozległe stepy z rzadko rozmieszczonymi gajami akacji i ciernistymi krzewami, skupiska drzew mopane (Colophospermum mopane), miombo, karru. W latach 70. XX wieku oszacowano zagęszczenie na pewnej sawannie Acacia–Dichrostachys w centralnym Transwalu na 1 parę/49 ha, pod koniec lat 80. XX wieku w Nylsvley na 1 parę/17 ha w weldzie i 1 parę/50 ha w lesie szerokolistnym. Pożywienie tych ptaków stanowią nasiona traw i roślin zielnych – portulaki pospolitej (Portulaca olearacea) oraz Alternanthera pungens – owoce małych drzew, nektar z kwiatów aloesu oraz owady.