Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk w Zabrzu (IPIŚ PAN) – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w Zabrzu. Prowadzi badania z zakresu ochrony środowiska, a w szczególności w zakresie rekultywacji terenów poprzemysłowych.
Historia Od 1954 przed powołaniem Instytutu działalność w tej dziedzinie prowadził Komitet Naukowy PAN ds. Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Założycielem i pierwszym dyrektorem był prof. dr . W styczniu 1961 roku powołany został Zakład Badań Naukowych Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego Polskiej Akademii Nauk. W czerwcu 1970 r. zmieniono strukturę oraz nazwę instytutu na Zakład Ochrony Środowiska Regionów Przemysłowych PAN.
W 1972 rozpoczęto budowę nowego budynku dla Instytutu, a w 1975 r. nadano mu nazwę Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk.
Zakłady W IPIŚ PAN działają: Zakład Gospodarki Odpadami i Analiz Środowiskowych Zakład Gospodarki Wodnej i Ochrony Wód Zakład Ochrony Powietrza Zespół Imisji Zanieczyszczeń Zespół Emisji Zanieczyszczeń Zakład Magnetyzmu Środowiska i Rekultywacji Zakład Wpływu Zanieczyszczeń Obszarowych Na Środowisko