Teolodzy Towarzystwa Jezusowego odegrali dużą rolę już na soborze trydenckim (1545–1563). Za najwybitniejszego z nich uważany jest Robert Bellarmin. Skupiali się oni na etyce, stojąc na stanowisku probabilizmu, czyli względnej swobody obyczajowej. Ich metodą była kazuistyka, tzn. rozpatrywanie konkretnych życiowych sytuacji. Stworzyli molinizm oznaczający, że Bóg zawsze daje łaskę. Propagowali rekolekcje, komunię i serce JezusaEmanuel Rostworowski, Historia powszechna: Wiek XVIII, Warszawa 2004, s. 279–280.Stanisław Głowa, Ignacy Bieda, Breviarium fidei: Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, Poznań 2003, s. 555–559.Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 2, Warszawa 1968, s. 34..
Ekspansja
Towarzystwo Jezusowe w wielu państwach Europy stworzyło od podstaw system szkolnictwa średniego oraz nadawało mu ton aż do kasaty, kiedy prowadziło siedemset szkół średnich i wyższych na pięciu kontynentach oraz kształciło około 20% Europejczyków odbierających klasyczną edukacjęChris Lowney, Heroiczne przywództwo: Tajemnice sukcesu firmy istniejącej ponad 450 lat, Kraków: WAM, 2011.. Szkoły te uchodziły za nowoczesne, chociaż z czasem przestały nadążać za szybkimi postępami nauki. Ich celem było, zgodnie z zasadą i fundamentem Loyoli, wychowanie w duchu katolickim wszystkimi możliwymi środkami.