thumb|Nadanie dyplomu erekcyjnego Uniwersytetowi Warszawskiemu przez cara Aleksandra I. Obraz anonimowego artysty z XIX wieku Królewski Uniwersytet Warszawski – polski publiczny uniwersytet założony 19 listopada 1816 w Warszawie przez Komisję Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, pierwszy Uniwersytet Warszawski. Został rozwiązany w 1831 w ramach rosyjskich represji po upadku powstania listopadowego.

Geneza

Utworzenie warszawskiego uniwersytetu ma swoją genezę w działalności instytucji oświatowych Księstwa Warszawskiego inspirowanych przerwaną przez rozbiory reformą polskiej edukacji prowadzonej przez Komisję Edukacji Narodowej. Władza księstwa – Komisja Rządząca 26 stycznia 1807 utworzyła Izbę Edukacji Publicznej – naczelny organ administracji publicznej właściwy do spraw nauki, oświaty i wychowania. Istniała ona w latach 1807–1812; do upadku Księstwa Warszawskiego, a kierowali nią Stanisław Kostka Potocki, we współpracy ze Stanisławem Staszicem, Samuelem Bogumiłem Lindem, Onufrym Kopczyńskim oraz innymi przedstawicielami polskiej inteligencji skupionymi w różnych organizacjach edukacyjnych i naukowych jak na przykład Towarzystwie Warszawskim Przyjaciół Nauk.