Model adaptacyjny – model opieki pielęgniarskiej stworzony przez amerykańską teoretyk pielęgniarstwa, Callistę Roy. Należy do najbardziej znanych modeli opieki pielęgniarskiej stosowanych i nauczanych na świecie.
W psychologii model adaptacyjny odnosi się do teorii popędów, wywodzącej się z psychoanalizy Freuda. Opisuje wpływ środowiska na psychikę jednostki oraz procesy adaptacyjne zachodzące w odpowiedzi na te wpływy. kanonpojecpsychologicznych.pl/encyclopedia/model-adaptacyjny/?utm_source
W ekonomii modele adaptacyjne to ekonometryczne narzędzia prognostyczne, które wykorzystują metody matematyczno-statystyczne do przewidywania przyszłych zdarzeń. Zakładają one niezmienność mechanizmów rozwojowych badanych zjawisk, co pozwala na uwzględnienie niestabilnych zmian trendów oraz wahań sezonowych.
Historia Inspiracje w tworzeniu swojego modelu czerpała Roy z zajęć prowadzonych przez D. E. Johnson na Uniwersytecie Kalifornijskim oraz z własnej praktyki w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego. Podstawowe zręby teorii opracowała w latach 1964-1966 i potem je dopracowywała. Opublikowała ją jako część swojej pracy magisterskiej pod kierunkiem D. E.