A luenga valenciana u valenciano ye o nombre historico y tradicional de l'idioma catalán que se charra en a Comunidat Valenciana, an ye oficial chunto a lo castellano. Tamién ye o nombre que se da a ista luenga en o suyo Estatuto d'Autonomía. Ye tamién un dialecto d'o catalán charrau en o País Valenciano y o sud de Catalunya, aplegant a las Tierras de l'Ebro catalanas y a la comarca de Matarranya.

Fonetica Pronunciación d'a -r final, perdida en catalán cheneral: cantar, ahir. A g, j tien una pronunciación prepalatal africata sonora, como en italiano, a diferencia d'o catalán central que tien una pronunciación fricativa sonora. En o valenciano d'a Huerta s'ha enxordiu y se pronuncia como a nuestra ch, y ye conoixiu como valenciano apichat.

Morfolochía Morfema de primera persona singular d'a 1ª conchugación en -e: jo cante. En as atras conchugacions no existe morfema, como en catalán medieval: jo sent, jo dorm. Pasau imperfecto de subchuntivo como en ansotano y parte d'o castellano: jo cantara, tu cantares, ell cantara, nosaltres cantàrem, vosaltres cantàreu, ells cantaren, en cuenta d'a forma cheneral en catalán tipo jo cantés, tu cantessis, etc... de o cual se'n usa una variedat en o estandard valenciano: jo cantàs, tu cantasses. A muga entre os dos sistemas ye a linia Villores-Alcalá d'Exibert. Conservación d'os tres graus en os demostrativos y adverbios locativos (como en aragonés, castellano y portugués, encara que no ye un castellanismo, por estar un caracter regular d'o catalán medieval) y emplego d'as formas no reforzadas d'os demostrativos de 1º y 2º grau: este, eixe, aquell; açò, això, allò; ací, ahí, allí o allà. En o valenciano central y en zonas d'o valenciano d'Alicant tien vitalidat o pasau perfecto simple d'indicativo d’a luenga clasica: jo cantí (en pasau perfecto perifrastico: jo vaig cantar), jo fiu (jo vaig fer), ells menjaren (ells van menjar).

Sintaxi As combinacions de pronombres de dativo y acusativo de tercera persona son inversas con respecto a o catalán central, pero mantienen a forma de dativo como en catalán medieval y en belsetán. Li la ("le'n" en aragonés actual, la hi en algunas variantes catalanas) Li'l ("le'n" en aragonés actual, l'hi en algunas variantes catalanas) Li les ("le'n" en aragonés actual, les-hi en algunas variantes catalanas) Li'ls ("le'n" en aragonés actual, els-hi en algunas variantes catalanas)

Bibliografía VENY, Joan: Posibles huellas aragonesas en valenciano. Publicau en "Actas del I Congreso de Lingüistas Aragoneses". Deputación Cheneral d'Aragón, 1991. CASANOVA, Emili: Influencia histórica del aragonés sobre el valenciano. Archivo de Filología Aragonesa, nº 67, 2011, pp. 201–235, ISSN: 0210-5624.

Se veiga tamién Academia Valenciana de la Luenga.

Referencias

Vinclos externos

Acadèmia Valenciana de la Llengua (Academia Valenciana d'a Luenga) Real Acadèmia de Cultura Valenciana Política Lingüística Generalitat Valenciana

*