A conchugación verbal de l'idioma bavaro tien bellas caracteristicas que la fan diferent d'atras luengas chermanicas y de l'alemán estándard.
Infinitivo En bavaro, como en alemán estándard, existen dos infinitivos: o infinitivo present y o infinitivo perfecto.
O infinitivo present en bavaro se fa serviren a formación d'o futuro d'indicativo y en cuantas construccions d'infinitivo. Os verbos bavaros pueden tener dica siet rematanzas diferents: à – m – n – ng – àn – en – ln Asinas podemos fer una clasificación d'os diferents verbos bavaros por a rematanza d'o suyo infinitivo present:
Rematanza Eixemplo Aragonés Rematanzas alemán -à lachà redir-se ch-en, f-en, k-en, m-en, n-en, ng-en, p-en -m leem vivir b-en -n reen leyer d-en, l-en, nd-en, r-en, s-en, sch-en, st-en, t-en, z-en, vocal-en, h-en -ng leeng meter g-en, h-en -àn siàn bullir d-en, r-en, -ern, vocal-en -en sammen replegar -eln -ln heiln curar-se l-en, -eln
O infinitivo perfecto se forma con o participio perfecto d'o verbo y o infinitivo present d'o verbo håm u sei en o caso de verbos de movimiento:
Movimiento Conchugación Aragonés Sí glàffà sei haber corriu No gschlaffà håm haber dormiu
Indicativo Present
O present d'indicativo en bavaro (Indikativ Präsens) s'emplega por un regular, de forma pareixida a l'aragonés, cuan se quiere expresar accions presents, encara que tamién puet fer-se servir en accions que ocurrirán en un esdevenidero amanau u en aquellas que prencipioron en o pasau y continan dica o present. Encara que existen irregularidaz en a conchugación de muitos verbos fuertes, a mayoría de verbos son regulars y tienen o siguient modelo de conchugación:
Persona Conchugación Rematanza Aragonés 1ª Sing. i mach -ø yo foi 2ª Sing. du machsd -sd tú fas 3ª Sing. eà/sie/es machd -d él/ella fa 1ª Plur. mià machà(n) -n nusatros femos 2ª Plur. ià machds -ds vusatros fez 3ª Plur. de machà(n) -n éls fan
Preterito imperfecto
Igual que en alemán estándard parlau, en bavaro no existe o preterito imperfecto en cuasi dengún verbo fueras d'os verbos sei, woin y soin.
Persona sei estar/ser woin querer soin haber de 1ª Sing. i wa(r) yo yera i woidd yo quereba i soidd yo heba de 2ª Sing. du wa(r)sd tú yeras du woiddsd tú querebas du soiddsd tú hebas de 3ª Sing. eà/sie/es wa(r) él/ella yera eà/sie/es woidd él/ella quereba eà/sie/es soidd él/ella heba de 1ª Plur. mià wa(r)n nusatros yeranos mià woiddn nusatros querebanos mià soiddn nusatros hebanos de 2ª Plur. ià wa(r)ds vusatros yeraz ià woidds vusatros querebaz ià soidds vusatros hebaz de 3ª Plur. de wa(r)dn éls yeran de woiddn éls quereban de soiddn éls heban de
Futuro
O futuro d'indicativo se construye en bavaro con o verbo auxiliar weàn y o infinitivo present d'o verbo correspondient.
Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i weà singà yo cantaré 2ª Sing. du weàsd singà tú cantarás 3ª Sing. eà/sie/es weàd singà él/ella cantará 1ª Plur. mià weàn singà nusatros cantaremos 2ª Plur. ià weàds singà vusatros cantarez 3ª Plur. de weàn singà éls cantarán
Preterito perfecto
O preterito perfecto se forma con os verbos auxiliars "sei" y "håm".
Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i håb gsågd yo heba cantau/ato 2ª Sing. du håsd gsågd tú hebas cantau/ato 3ª Sing. eà/sie/es håd gsågd él/ella heba cantau/ato 1ª Plur. mià ham gsågd nusatros hébanos cantau/ato 2ª Plur. ià habds gsågd vusatros hebaz cantau/ato 3ª Plur. de ham gsågd éls heban cantau/ato Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i bin/bi gangà yo me'n soi iu 2ª Sing. du bisd gangà tú te'n yes iu 3ª Sing. eà/sie/es is gangà él/ella se'n ye iu 1ª Plur. mià sàn/hàn gangà nusatros mos ne somos ius 2ª Plur. ià seids gangà vusatros tos ne soz ius 3ª Plur. de sàn/hàn/hànd gangà éls se'n son ius
Preterito pluscuamperfecto
Igual que con o perfecto o preterito pluscuamperfecto se forma con os verbos auxiliars "sei" y "håm", pero adhibindo a la fin o suyo participio. Existe tamién una variant con a forma imperfecta en o caso d'os verbos que se conchugan con "sei".
Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i håb gsågd kåbd yo heba cantau/ato 2ª Sing. du håsd gsågd kåbd tú hebas cantau/ato 3ª Sing. eà/sie/es håd gsågd kåbd él/ella heba cantau/ato 1ª Plur. mià ham gsågd kåbd nusatros hébanos cantau/ato 2ª Plur. ià habds gsågd kåbd vusatros hebaz cantau/ato 3ª Plur. de ham gsågd kåbd éls heban cantau/ato Persona Conchugación Conchugación alternativa Aragonés 1ª Sing. i bin/bi gangà gween i wa(r) gangà yo me'n yera iu 2ª Sing. du bisd gangà gween du wa(r)sd gangà tú te'n yeras iu 3ª Sing. eà/sie/es is gangà gween eà/sie/es wa(r) gangà él/ella se'n yera iu 1ª Plur. mià sàn/hàn gangà gween mià wa(r)n gangà nusatros mos ne yéranos ius 2ª Plur. ià seids gangà gween ià wa(r)ds gangà vusatros tos ne yeraz ius 3ª Plur. de sàn/hàn/hànd gangà gween de wa(r)dn gangà éls se'n yeran ius
Futuro compuesto
En a formación futuro compuesto d'indicativo en bavaro se fa servir o verbo auxiliar weàn conchugau, o participio perfecto d'o propio verbo y o infinitivo present d'o verbo håm u o verbo sei en o caso de verbos de movimiento.
Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i weà gsungà håm yo habré cantau 2ª Sing. du weàsd gsungà håm tú habrás cantau 3ª Sing. eà/sie/es weàd gsungà håm él/ella habrá cantau 1ª Plur. mià weàn gsungà håm nusatros habremos cantau 2ª Plur. ià weàds gsungà håm vusatros habrez cantau 3ª Plur. de weàn gsungà håm éls habrán cantau
Persona Conchugación Aragonés 1ª Sing. i weà gangà sei yo me'n seré iu 2ª Sing. du weàsd gangà håm tú te'n serás iu 3ª Sing. eà/sie/es weàd gangà sei él/ella se'n será iu 1ª Plur. mià weàn gangà sei nusatros mos ne seremos ius 2ª Plur. ià weàds gangà sei vusatros tos ne serez ius 3ª Plur. de weàn gangà sei éls se'n serán ius
Conchuntivo Present
Iste tiempo verbal no existe en bavaro fueras de bellas expresions fosilizadas emplegadas ta saludar y agradeixer:
Bavaro Aragonés Häifgood Que Dios t'aduye Goodseidangg Gracias a Dios (Dios sía agradeixiu) (Và)gäidsgood Dios te lo pague Gsengsgood Dios te bendiga Griaßdigood Ola (Dios te salude) Bfiàddigood Adios (Dios t'empare) Gnad dà Good Dios te guarde
Preterito imperfecto
Preterito pluscuamperfecto
Se veiga tamién Verbos auxiliars en bavaro. Verbos modals en bavaro.
Categoría:Morfolochía verbal d'o bavaro Bavaro