thumb|right|250px|Mapa d'a división d'Espanya en provincias, de 1833, sobre a cual s'elaboró o censo de 1842. O censo d'Espanya de 1842, conoixito tamién como censo d'a Matricula Catastral, fue un censo de población feito en tot Espanya y publicato en 1842. Ye o primer censo feito en o Estau a on que a población, a industria y a riqueza amaneixen asignadas en función d'o municipio, y no pas simplament por districtos, correchimientos u atras divisions territorials mayors, como en heba estato es anteriors.
A importancia estatistica d'o censo d'a Matricula Catastral dimana de la imáchen sobre a distribución territorial d'a población, a un livel muito mas concreto que en censos anteriors, que prochecta. Ademés, iste censo ye o primer a on que s'emplega os limites d'a que a par d'alavez yera la recient división territorial de 1833. Por contra, se'n gosa criticar a falta de fiabilidat d'as informacions que alporta, en haber-se feito con una metodolochía no guaire sistematizada y o calculo d'a población por o metodo d'as imputacions. GOERLICH GISBERT, Francisco & MAS IVARS, Matilde. Los motores de la aglomeración en España. Fundación BBVA. Madrit, 2008. Por tot isto, no se considera encara o primer censo moderno de tot, sino que caldría esperar dica o de censo de 1857 ta tener-ne uno con metodos acceptatos en l'actualidat.
O censo de 1842 fue un d'es documentos primordials con os que treballó Pascual Madoz en a elaboración d'o suyo Diccionario Geográfico Histórico de España. Variaciones de los Municipios de España desde 1842, consultato l'1 d'abril de 2016. O cheografo navarro fue lo primero en criticar publicament as diferencias entre a riqueza real d'os municipios que documentaba y a que istes heban feito constar en a Matricula Catastral. NADAL, Francesc & URTEAGA, Luis; Cartografía y Estado: Los mapas topográficos nacionales y la Estadística territorial en el siglo XIX, consultato l'1 d'abril de 2016.
Metodo
O censo de 1842 se fizo por o simple metodo de ninviar-le a toz os achuntamientos d'Espanya un formulario (que se deciba Matricula Catastral) en o cual se teneba que consignar un numer limitato de datos, como a población, as industrias disponibles, a riqueza y as explotacions d'o municipio, etc. Y se teneba que retornar ta'l Gubierno. A finalidat yera de disenyar una politica fiscal pa lo país que s'achustás mas a los datos que se'n obtenese.
Evidentement, y tal como se queixaría Madoz bels anyos dimpuesas, a mayoría d'achuntamientos fizo mientes y facilitó datos deliberadament rebaixatos, especialment en tot lo que toca a la economía y a riqueza disponible que teneban os suyos municipios.
Se veiga tamién
Censo de Floridablanca. Censo de 1857. Periodo intercensal 1842-1857. División territorial d'Espanya de 1833.
Referencias
Categoría:Demografía Categoría:Historia d'Espanya Categoría:1842