O bavaro d'a val d'Ötz (en alemán Ötztalerisch y bavaro Etztolarisch) ye un subdialecto d'o bavaro tirolés charrau en a val d'Ötz. Por estar un subdialecto tirolés puet clasificar-se como bavaro meridional.
O dialecto d'a val d'Ötz tien entre 8.000 y 15.000 parlants. Dende l'anyo 2010 ye incluyiu en a lista de Patrimonio Inmaterial d'a Humanidat d'Austria seguntes a UNESCO. Ötztaler Mundart, Nationalagentur für das Immaterielle Kulturerbe, Östareichische UNESCO-Kommission
A parti mas exterior d'a val d'Ötz tien influyencia d'as parlas d'a val d'Oberinn, a parti interior ye baixo a influyencia d'as parlas d'as vals de Passeier y Schnals en Tirol d'o Sud, mientres que a zona central d'a val ye a mas conservativa.
Lexico Bels eixemplos de lexico con as suyas equivalencias en bavaro estándard:
nuicht → ned wos ischt denn? → Wos isn los? Nale → Oma reasche → schnej Gameza → Gams Nene → Opa Stangger → Heimandln (zan Heidrickan) Foam → SchaumDila → Heibodn, Dochbodn Friahaa → easchta Schnitt Gruamat → zwoata Schnitt Boufl → dritta Schnitt Ebe → Weiwal-Schof Drimle → Drimmal, Stickl Omezn → Omoasn Gröschenkliber → Geizhois, Pfennigfuxa
Texto d'eixemplo Aqui s'amuestra l'eixemplo d'o poema de Hans Haid gehüenooglt... Poema de Hans Haid titulau "gehüenooglt..." (en bavaro "steif gfrorn...") con a suya equivalencia en bavaro estándard:
{| class="wikitable" | bgcolor=#F2F2F2 align="center" | Bavaro d'a val d'Ötz | bgcolor=#F2F2F2 align="center" | Bavaro estándard |- | bgcolor=#FAFAFA | gehüenooglt orms maadele gehüeschtet schtrauka orms maadele olm sella gehüeschte eppan goor a weag fiebr grantenwossr trinkn oftr wöll wearchte seahn olm sella güete granten drhoamat kimm decht tüe a raschtle hintrn ööfn dinnan margn ischt olles güet sall wöll und nöa bussle drau | bgcolor=#FAFAFA | steif gfrorn orms diandal ghuascht hods 'schtraukaorms diandalimma so ahuaschtareieppa gora wengal fiabapreislbeawossadringanacha woiweast scho segnimma soiche guade preislbeandahoamkimm hearost di aushintan ofndomorgn is oisguadjo woiund no a bussal drauf|}
Se veiga tamién Bavaro meridional Bavaro tirolés
Referencias
Bibliografía Hans Haid: töet vöer dr töet keemen ischt. Gedichtln im Etztola Dialekt, Buach plus CD. Skarabaeus Valog, Innschbruck 2006. ISBN 3708232054 Hans Haid et al.: ums darf umha droot. Lieder, Dokumente und Gedichte aus dem Ötztal, 1979 (nua vom Autorn sejm z kriagn) Hans Haid: Pflüeg und Furcha. Gedichte in Tiroler Mundart (Ötztal), 1973 (nua vom Autorn sejm z kriagn)
Vinclos externos Diccionario de bavaro d'a val d'Ötz Comisión d'a UNESCO en Austria: dialecto d'a val d'Ötz (incluye 3 audios) Archivo d'a val d'Ötz (con bels replegas de textos en dialecto d'a val) Jung und Frisch: Die Earchte''. Trio de musica popular d'a val d'Ötz. (Audio de prebatina) Poesía gehüenooglt de Hans Haid en formato mp3.
Oetz