As luengas galoitalicas son a mayoría de luengas d'o norte d'Italia. Fan parti d'iste grupo o piemontés, o lombardo, o emiliano-romanyol y o ligur, encara que bi ha dudas sobre a clasificación d'ista zaguera debiu a las suyas caracteristicas especials. O veneciano se considera a sobén como una luenga italo-dalmatas; encara, que bellas publicacions la definen como galoitaliana.Por eixemplo Ethnologue
As luengas galoitalianas comparten caracteristicas tanto con as luengas galorromanicas, con as que mugan a o nord-ueste (incluyindo o francés y occitán) y as luengas italo-dalmatas a o sud (incluyindo l'italiano). Eixemplos de caracteristicas comuns con as primeras son a perdua de todas as vocals finals fueras d'a -a; a ocurrencia d'a lenición; o desenvolique d'o grupo /kt/ orichinal a /jt/ (y a sobén dimpués a ) y o desenvolique d'a vocal frontal redondiada (por eixemplo o cambio de /u/ a /y/). D'atra man son eixemplos de caracteristicas comuns a o segundo grupo de luengas a indicación d'os plurals con cambios vocalicos en cuentas de con una /s/; se troba prou estendillada a metafonía d'a vocals tonicas, cuan van seguidas d'una /i/; asinas como o desenvolique en bellas arias d'o fonema en cuentas de como resultau d'a palatalización d'a /k/ orichinal antis de e y i.
Debiu a tot isto, bi ha discusions sobre a corrección d'o propio grupo de luengas galoitalicas. Asinas istas son a vegadas clasificadas aintro d'as luengas galorromanicas,Ethnologue, encara que atros lingüistas gosan agrupar-las con as italo-dalmatas.Por eixemplo, Giovan Battista Pellegrini, Tullio De Mauro, Maurizio Dardano, Tullio Telmon (se veiga Enrico Allasino et al. Le lingue del Piemonte, IRES – Istituto di Ricerche Economico Sociali del Piemonte, Torino, 2007, p. 9) y Vincenzo Orioles (se veiga Classificazione dei dialetti parlati in Italia).Walter De Gruyter, Italienisch, Korsisch, Sardisch, 1988, p. 452.Michele Loporcaro, Profilo linguistico dei dialetti italiani, 2013, p. 70.Martin Maiden, Mair Parry, Dialects of Italy, 1997, Introduction p. 3.Anna Laura Lepschy, Giulio Lepschy, The Italian Language Today, 1998, p. 41.
Distribución cheografica Tradicionalment s'han charrau en o Norte d'Italia, sud de Suiza, San Marino y Mónegue. A mayoría d'as luengas galoitalicas han deixau paso a l'italiano estándard como luenga d'uso cutiano. A gran mayoría de parlants d'istas luengas son bilingües con l'italiano. Istas luengas encara son parladas por a diaspora italiana en países con importants comunidaz d'immigrants d'orichen italiano. O ligur ye standardizau en Mónegue como idioma monegasco (Munegascu).
Clasificación Luengas galoitalicas Piemontés Ligur Lombardo Lombardo occidental Lombardo oriental Emilián-romanyol Emilián Romanyol Galoitalico de Sicilia Galoitalico de Basilicata
Referencias
Se veiga tamién Galoitalico de Sicilia Luengas d'Italia Romance plurals
*