Os helenismos en francés presentan aspectos pareixius a los d'as luengas romances occidentals por haber estau transmesos por o latín clasico, por o latín eclesiastico, por l'arabe o italiano u atra luenga dende o griego bizantín. Os helenismos d'o lenguache cientifico y tecnico se troban en as atras luengas occidentals, latinas u no.

Manimenos, bi ha uns pocos helenismos antigos que no siempre son presents en as luengas romances occidentals y que representan problemas d'interpretación. S'ha interpretau que unas cuantas parolas como gouffre u ganse s'introducioron en o latín galico dende as colonias griegas foceas de Provenza. O helenismo ganse ye tamién un occitanismo.

Helenismos transmesos por latín clasico Se puede trobar como parolas patrimonials que siguen as leis foneticas d'a evolución d'o latín enta o francés, manimenos tamién se troban como cultismos y semicultismos por circumstancias particulars que incluyen a reintroducción.

Os helenismos transmesos por o latín clasico se distribuyen por diferents campos: zoonimia, fitonimia, descripción d'o medio fisico, constumbres, construcción, muebles, ferramientas, trastes, navegación, comercio, unidaz de mesura y cultura refinada.

Fitonimia 250px|thumb|right|Matas d'ixenzo. Son fitonimos d'orichen griego: Aluine: deriva d'o latín ALOXINUM, adaptación d'o griego aloxinê u aloê oxinês. A mesma etimolochía tiene o toponimo andaluz Alosno. Jairo Javier García Sánchez: Atlas toponímico de España. Editorial: Arco/Libros, S.L., 2007, p 56. Corresponde a l'aragonés ixenzo. Amande: deriva d'o latín AMYGDALA, adaptación d'o griego ἀμυγδάλη (amygdálê). Corresponde a l'aragonés almendra. Armoise: o ixenzo y as atras especies d'o chenero Artemisia. Cerfeuil: Anthriscus cerefolium. Baume: deriva d'o latín BALSAMUM, adaptación d'o griego βάλσαμον (balsamon), que yera como diciban a l'árbol Commiphora opobalsamum, con resina aromatica. A palabra griega antiga ye d'orichen semitico, significa "aceite d'o sinyor", y tiene un cognato en hebreu con a radiz baal. Cerise: ceresa. Chanvre: canyemo. Chataigne: castanya. Chou: col. Guimauve: a malvacia Althaea officinalis. Girofle: Syzygium aromaticum. Menthe: menta. Mûre: mora, muera. Origan: oregano. Persil: pereixil. Platane, plane: árbor d'o chenero Platanus. Pois: bisalto. Poivre: pebre. Rue: ruta. Thym: tremoncillo. Trèfle: trefla.

Zoonimia 250px|thumb|right|Lecito d'o sieglo V aC con una representación d'Heracles luitando contra o León de Medea. A subspecie Panthera leo persica s'extiguió de Grecia entre os sieglos II y I a.C. Son zoonimos d'orichen griego: Chameau: camello.Goujon: peix d'o chenero Gobio. Huître: ostra.Lion: león.Perche: perca.Perdrix: perdiz.Poulpe/Pieuvre: pulpo.Seiche: sepia.Tigre: tigre.

Descripción d'o terreno Craie: greda.Pierre: piedra.Puy: pueyo.

Meteorolochía Calme: deriva de l'occitán calma/cauma, evolución de lo latín CALMA, adaptación de lo griego καῦμα (kaûma). Chômer: deriva de l'occitán caumar (descansar cuan la calor), derivau de cauma u de lo baixo latín CAUMARE con lo mesmo significau. Chômage: derivau de chômer con sufixo -age. Significa "paro".Ore: deriva de lo latín AURA que significa "brisa" u "viento", adaptación de lo griego αὔρα (aura). Significa "viento" sobre tot en francés antigo. Orage: podría estar una forma sufixada con -age de ore u un derivau d'un AURATICUM, forma sufixada de AURA. Significa "tronada".

Constumbres u habitos Bain: banyo.

Construcción y muebles Chaise: cadira, silla.Chambre: cambra.Plâtre (aferesi d'''emplâtre): cheso. Dais: palio. Gond < GOMPHOS: alguaza. Ye un helenismo transmeso por l'occitán gofon. Fernández González, J.R.: Gramática histórica provenzal. Universidat d'Oviedo, 1985. p 107.

Obchectos, ferramientas, trastes Ampoule. Épee: espata.

Cultura refinada 200px|thumb|right|Thalia, a musa d'a comedia, agafando una mascara comica - detalle d'o “Sarcofago d'as Musas”, as nueu Musas y los suyos atributos; márbol, primers d'o sieglo II aC, Via Ostiense - Museu d'o Louvre. Idée: ideya. Comédie: comedia. Scène: escena. Chœur: coro. École: escuela.

Helenismos transmesos por o latín eclesiastico thumb|right|250px|Lapida medieval representando o bispe de Laon. A parola aragonesa bispe y a francesa évêque son semicultismos d'orichen griego. Os helenismos transmesos por o latín eclesiastico s'han transmeso en forma de cultismos y semicultismos:

Diocèse: diocesi.

Semicultismos d'orichen griego en francés Estioron parolas latinas d'orichen griego orichinadoras de semicultismos en francés: ANGELU, APOSTOLU, CANONICU, COEMETERIU, COPHINU, DIABOLU, DIACONU, ECCLESIA, ENCAUSTU, EPISCOPU, EPISTULA, EVANGELIU, GRAMMATICA, IDOLU, MONACU, ORGANU, ORPHANU, PARABOLA, PAROECIA y SYNODU.

Latín Francés ANGELU ange APOSTOLU apôtre APOSTOLICU apostoile CANONICU chanoine COEMETERIU cimetière COPHINU coffre DIABOLU diable DIACONU diacre ECCLESIA ilesia|église ENCAUSTU encre EPISCOPU évêque EPISTULA épître EVANGELIU évangile GRAMMATICA grammaire IDOLU idole MONACU moine ORGANU orgue ORPHANU orphelin PARABOLA parole PAROECIA paroisse SYNODU synode

Helenismos medievals O francés medieval ampró helenismos clasicos u bizantins a traviés de l'occitán (boutique), d'o italiano (riz) u de l'arabe (alchimie). Un helenismo orichinau en o griego bizantín ye galère. O itacismo permite reconoixer un orichen bizantín pa bel helenismo medieval (boutique, tapis). Avanie. Besant. Boutique: botiga. Braquemart. Caloyer. Céleri. Chaland. Chiourme: equipo de galeotz. Deriva d'a mesma palabra griega que ha orichinau en castellano chusma ("chentota"). Civette: nombre común de cualques especies d'a familia Viverridae. Drogman. Émeri. Endive. Étrope. Falot. Fanal. Galée: galera. Galère: galera, tanto a embarcación como a condena. Ganache. Golfe. Gouffre: sima. Mandille. Moustache: mostaixa. Nocher. Page. Police: poliza. Riz: roz. Ye un helenismo plegau a traviés d'o italiano. Prame. Tapis: tapit. Proviene d'una forma en griego bizantín derivada TAPETION y diferent d'a clasica a causa d'un fenomeno d'itacismo. Timbre. Trucheman. Velanède: Quercus macrolepis, caixigo que produce glans que tienen aplicacions en as tenerías.

Helenismos modernos A ciencia y filosofía medievals, renaixentistas y modernas creyoron neolochismos dreitament con radices griegas u con helenismos presos por o latín (céphalopode, paléontologie).

Sufixos cultos d'orichen griego Tabla de sufixos cultos comuns en francés provinients de parolas griegas SufixoCognato aragonésParola que creyaSentiuEixemplo-algie Gramática francesa. Larousse Editorial, S.A, 2000., pp 214-215. -alchiaSubstantivoDolorMyalgie-arche, -arque-arcaSubstantivoQue mandaPatriarche, Monarque-archie-arquíaSubstantivoAutoridatAnarchie-bare-baro PresiónNormovare-bole-bolo Que chitaEmbole-carpe-carpo FruitoEndocarpe-céphale-cefalo CabezaEncéphale-crate-crata Relación con o poderTechnocrate-cratie-craciaSubstantivo PoderDémocratie-cycle-ciclo RuedaHémicycle-game-gamo Monogame-gamie-gamia UniónMonogamie-gène-cheno Que produceOxygène-gramme-grama Representación graficaSismogramme-graphe-grafo Qui describeGéographe-graphie-grafía DescripciónGéographie-hydre-hidro AuguaPoïkilohydre-id(e)-ido Forma deArachnide-lâtre-latra Que adoraIdolâtre-lâtrie-latría AdoraciónZoolâtrie-lithe-lito PiedraStromatolithe-logie-lochía CienciaGéologie-logue-logo EstudiosoGéologue-mancie-mancia VidenciaGéomancie-mane-mano CerrinoToxicomane-manie-manía PasiónMégalomanie-mètre-metro MesuraKilomètre-morphe-morfo FormaAllomorphe-morphie-morfia FormaPlésiomorphie-nome-nomo Que regulaAutonome-nomie-nomía Arte de regularÉconomie-onyme-onimo NombreAnthroponyme-pathe-pata Malauto dePsychopathe-pathie-patía Malautía, pasiónOstéopathie-pédie-pedia Educación, instrucciónOrthopédie-phage-fago Que minchaPhytophage-pagie-fachia AlimentaciónAnthropophagie-phile-filo Amigo debibliophile-philie-filia AmistatAcuariophilie-phobe-fobo Enemigo deXénophobe-phobie-fobia EnemistatPhotophobie-phone-fono SoniuTéléphone-phonie-fonía SoniuHomofonía-phore-foro Que levaCarpophore-pode-podo Piet, pataTétrapode-ptère-ptero AlaLépidoptère-scope-scopo Que veyeHoroscope-scopie-scopía VisiónStéréoscopie-sphère-sfera Extensión planetaria, part d'una planetaAtmosphère-technie-tecnia Art de cienciaZootechnie-technique-tecnico Pyrotechnique-thèque-teca Puesto u mueble a on que se guardaBibliothèque-thérapie-terapia Curación Immunothérapie-tome-tomo TalladorMyotome-tomie-tomía Acción de tallarVasotomie-type-tipo ModeloArchétype-type-tipo Que imprimePhototype-typie-tipia ImpresiónAutotypie

Prefixos cultos d'orichen griego Tabla de prefixos cultos d'orichen griego comuns en francés PrefixoCognato aragonésParola que creyaSentiuEixemploa-a- ausencia deanonymeamphi-amphi- arredol, d'os dos costausamphiboleanti-anti- contrario, inversoantimatièreapo-apo- luent deapomorphiearch(i)-archi- superlativoarchidiocèsecata-cata- enta baixocatabolismedi(a)-dia- a traviés dediagenèsedys-dis- mal estau, mal funcionamiento dysfonctionen-en- adintroencéphaleend(o)-endo- adintroendocarpeépi-epi- dencimaépicarpeeu-eu- bieneuphonieexo-exo- fuera deexodehémi-hemi- mitathémiptèrehyper-hiper- excesohypercorrectionhypo-hipo- debaixohypothèseméta-meta- dimpués, dillá demétastasepar(a)-para- chunto a, contraparasitismepéri-peri- arredolpériphériepro-pro- debant, porpronomsyn-sin- que tienesyndromesym-sim- que tienesymbole

Tabla de prefixos cultos comuns en francés provinients de parolas griegas PrefixoCognato aragonésParola que creyaSentiuEixemploaéro-aero- aireaérostatiqueanthropo-anthropo- hombreanthropologiearchéo-arqueo- antigoarchéozoologieauto-auto- él mesmoautodéterminationbaro-baro- pesobaromètrebiblio-biblio- librobibliothèquebio-bio- vidabiologiecaco-caco- malocacographiechrom(o)-cromo- colorchromatographiechrono-crono- tiempochronomètrechrys(o)-criso- orochrysalidedactyl(o)-dactilo- didodactylologiedéca-deca- diezdécamètredémo-demo- pueblodémographiedynamo-dinamo- fuerzadynamomètregastero-gastero- estomagogastéropodegastro-gastro- estomagogastro-entéritegé(o)-cheo- tierragéologiehélio-helio- solhéliocentrismehémat(o)-hemato- sangrehématopoïèsehémo-hemo- sangrehémoglobinehippo-hipo- caballohippocampehoméo-homeo- pareixiuhoméothermiehom(o)-homo- pareixiuhomologiehydr(o)-hidro- auguahydrogèneidéo-ideo- ideyaidéologieiso-iso- igualisoglosselith-lito- piedralithotrophiemacro-macro- granmacrophageméga-mega- granmégalithemés(o)-meso- meyoMésopotamiemétr(o)-metro- mesuramétronomemicro-micro- chicoMicronésienécro-necro- muertenécrosenéo-neo- nuevonéolibéralismeneuro-neuro- niervoneuronenévr(o)-neuro- niervonévroseocta-octa- ueitooctaèdreophtalm-oftalmo- uelloophtalmoplégieoro-oro- montanyaoronymieortho-orto- rectoorthoptèrespaléo-paleo- antigopaléontologiepan-pan- totpanslavismepant(o)-panto- totpantocratorpatho-pato- dolorpathogèneped-ped- ninopédiatrepenta-penta- cincopentagrammephago-fago- mincharphagocytosephilo-filo- aimarphilosophiephon(o)-fono- vozphonologiephoto-foto- luzphototrophiepneum(o)-pneumo- airepneumoniepoly-poli- numerosopolyphyliepseud(o)-pseudo- falsopseudo-fruitpsych(o)-psico- espritopsychologiepyr(o)-piro- fuegopyrolysetechn(o)-tecno- artetechnologietétra-tetra- cuatrotétrapodesthéo-teo- diosthéologiethermo-termo- calorthermodynamiquetop(o)-topo- puestotopologietri-tri- trestrièdretris-tris- trestrismégistetypo-tipo- caractertypologiexéno-xeno- foranoxénolitexylo-xylo- fustaxylopalezoo-zoo- animalzoospore

Referencias

Bibliografía Chuan Zonaras: Libro de los Emperadores (Versión aragonesa del compendio de historia universal patrocinada por Juan Fernández de Heredia). Larumbre Clásicos aragoneses. Heinrich Lausberg Lingüistica romanica. Tomo I fonetica. Editorial Gredos, 1988. Heinrich Lausberg: Lingüistica romanica. Tomo II morfología. Editorial Gredos, 1988. Carlo Tagliavini: Origenes de las lenguas neolatinas Fondo de Cultura Economica. Rafael Lapesa: Historia de la Lengua Española. Editorial Gredos (1981).