thumb|320px|Refuchio de Viadors, Uesca Os refuchios d'o Pireneu aragonés son refuchios y edificacions dirichidas a o excursionismo y que ufren protección a la chent que anda por a montanya. En cheneral son situaus en paraches aluenyaus y a sobén en puestos naturals privilechiaus. O Consello d'o Gubierno d'Aragón chestiona l'amillora de muitos d'istos refuchios, y s'encarga d'o suyo mantenimiento y recientment ha aprebau un tercer plan de refuchios de montanya. Web d'a Diputación de Uesca
En bel caso, os antigos hespitals de montanya (en francés hospices) se consideran antecedents inmediatos d'os actuals refuchios guardaus; yeran solidas construccions que se feban muit amán de bels puertos de montanya que se feban servir como vías de comunicación entre as vals. SOLER I SANTALÓ, Juli. Pel Pirineu Aragonès. Cossetània edicions, 2002 Istos hespitals feban fainas destacadas, acubillaban y daban alimento a os viachers fatigaus y a os que recorreban a piet o Pireneu tanto por motivos relichiosos como comercials. O mas important en Aragón ye o Hespital de Benás atamas de que fa pocos anyos fue en buena parti convertiu en un hotel. Web de l'actual hotel d'o Hespital de Benás
Cal sinyalar una calendata, l'anyo 1910, cuan Juli Soler y Santaló proporcionó a os vesitants d'Aneto y a Maladeta un puesto en condicions ta acubillar-sen (a "Villa Maladeta"), que evolucionó dica convertir-se en 1916 en l'actual refuchio de la Rencllusa, hue lo día muit modernizau. VILASECA BASCO, David. Emili Juncadella: aventures d'un burgès als Pirineus. Cossetània Edicions, 2004 Enciclopèdia catalana OLIVERAS, Jaume. Els llamps de la Maleïda. Cossetània Edicions, 2003
Os refuchios pueden estar muit diversos en a suya categoría como alochamiento. Varían dende simples refuchios de pastors no guardaus y sin dengún servicio, dica hotels con servicio de restaurant en os casos mas luxosos.
Lista de refuchios d'o Pireneu aragonés En ista lista se troban os refuchios mas importants situaus en o Pireneu aragonés.
Refuchio Altaria Comarca Coordenadas cheograficasAiguallut1.990 mRibagorza Aigüeta de la Val 2.000 m Ribagorza Alifonso XIII Refugios pirenaicos. D.L. 1993, Prames, ISBN 8487601197. 2a. ed. amp. y corr. OCLC 431210030 2.140 m Alto Galligo Ángel Orús Angel Orús. Vicente Millán en www.fam.es 2.148 m Ribagorza Angllós 2.224 m Ribagorza Armenya 1.827 m Ribagorza Barrosa 1.746 m Sobrarbe Botornás 2.300 m Ribagorza Buixaruelo 1.337 m Sobrarbe Cap de Llauset Refugio de Cap de Llauset. Cómo llegar. alberguesyrefugiosdearagon.com2.425 mRibagorza Casa de Piedra 1.630 m Alto Galligo Estós Estós. Vicente Millán. www.fam.es 1.895 m Ribagorza Gabardito 1.360 m Chacetania Góriz 2.200 m Sobrarbe Hespital de Benás1.758 mRibagorzaIbons de Vachimanya Refugio de los Ibones de Bachimaña -- alberguesyrefugiosdearagon.com2.220 mAlto Galligo Linza 1.330 m Chacetania Lizara 1.540 m Chacetania Lliterola 2.020 m Ribagorza Pepe Garcés 1.600 m Chacetania Piedra1.990 mRibagorza Pineta 1.240 m Sobrarbe Plan d'Estany 1.844 m Ribagorza Plana Canal 1.740 m Sobrarbe Puent de Coronas 1.970 mRibagorza Quillón 1.785 mRibagorza La Rencllusa2.140 mRibagorza Respomuso 2.200 m Alto Galligo Sant Vicienda 1.720 m Sobrarbe Telera 1.545 m Alto Galligo Tringonier 2.008 m Sobrarbe Tuca Roya 2.666 m Sobrarbe El Turmo 1.755 mRibagorza Tusalet 2.086 m Ribagorza Vachimanya Alto2.225 mAlto Galligo Viadors 1.760 m Sobrarbe
Referencias
Vinclos externos
Mapa de refuchios Refugios de Montaña en Aragón
*