La Biblioteca Vaticana u Biblioteca Apostolica Vatican (nombre completo en italiano y en o suyo sitio web: Biblioteca Apostolica Vaticana, en latín: Bibliotheca Apostolica Vaticana, y informalment conoixida cómo Vat) ye la biblioteca d'a Santa Seu, la cual se troba en la Ciudat d'o Vaticano. God’s Librarians.

La Biblioteca Vaticana, formalment establida en 1475 tot y que ya funcionaba antes, ye una d'as mas antigas d'o mundo y custodia una important colección de manuscritos historicos. Tiene 75.000 códexs de tota la historia, asinas como 1,1 millons de libros impresos, que incluyen uns 8.500 incunables.

Ye una biblioteca de referencia pa la investigación de la historia, lo dreito, la filosofía, la ciencia y la teolochía, ubierta a qualsequier persona que pueda documentar las suyas cualificacions y necesidaz d'investigación. Las fotocopias pa l'estudio privau de pachinas de libros publicaus entre 1801 y 1990 se pueden solicitar personalment u per correu.

Lo papa Nicolau V (1447–1455) va imachinar una Roma con amplas obras publicas pa atrayer pelegrins y estudiosos enta la ciudat per encetar la suya transformación. Nicolas quereba creyar una biblioteca publica pa Roma que heba d'estar vista como una institución pa la erudición humanista. La suya muerta li va impedir levar a termin lo suyo plan, pero un d'os suyos succesors, o papa Sixto IV(1471–1484) va establir lo que agora se conoixe como la Biblioteca Vaticana.

Lo marzo de 2014, la Biblioteca Vaticana va iniciar un prochecto inicial de cuatro anyos de dichitalización d'a suya colección de manuscritos, que ye disponible en linia.

L'Archivo Secreto d'o Vaticano se va deseparar d'a Biblioteca Vaticana a primers d'o sieglo XVII; contiene 150.000 documentos mas.

Etapas d'a biblioteca Los expertos dividen en cinco etapas la historia d'a biblioteca:

Prelaterana: los inicios d'a biblioteca, correspondients a la primera etapa d'a historia d'a Ilesia, antes que s'ubicase a lo Palazzo del Laterano. Muit pocos libros corresponden a esta etapa. Laterana: S'inicia cuan os libros y manuscritos pasan a guardar-se a lo Palazzo del Laterano, etapa que transcorre dica finals d'o sieglo XIII, mientres lo papau de Bonifacio VIII. D'Avinyón: Mientres este periodo tenió sitio un important creiximiento d'as coleccions de libros y archivos d'os papas que residioron en Avinyón, entre la muerte de Bonifacio VIII y l'anyo 1370, cuan la siede papal retornó a Roma. Prevaticana: Mientres os anyos 1370 y 1447 la biblioteca se dispersó, quedando partes en Roma y Avinyón, entre atros puestos. Vaticana: Etapa actual, iniciada en 1448, con o treslado definitiu d'a biblioteca a lo Vaticano.

Historia LO Papa Nicolau V estió lo fundador d'a biblioteca en l'anyo 1448 reunindo uns 350 códexs griegos, latins y hebreus heredaus d'os suyos antecesors y d'as suyas propias adquisicions, entre las quals i heba cuantos manuscritos d'a Biblioteca Imperial de Constantinoble. Sindembargo, la fundación propiament dita tenió lugar cuan Sixto IV, con a bula Ad decoramos militantis Ecclesiae, d'o 15 de chunyo de 1475, asignó un presupuesto y nombró bibliotecario a Bartolomeo Platina, quí elaboró un primer catalogo en 1481. La biblioteca teneba alavez mas de 3.500 manuscritos, feito que la convertiba en a biblioteca occidental mas gran d'o mundo.

Arredol de 1587, lo Papa Sixto V encargó a l'arquitecto Domenico Fontana que construyise un nuevo edificio per acullir la biblioteca, lo cual encara s'utiliza actualment.

En primerias d'o sieglo XVII se segregó d'a biblioteca l'Archivo Secreto d'o Vaticano, mientres que en l'anyo 1623, la Biblioteca Palatina de Heidelberg, que conteneba uns 3.500 manuscritos, estió donada a la Biblioteca Vaticana per Maximiliano I de Bavera en agradeiximiento per l'emparo d'o papa Gregorio XV mientres la Guerra d'os Trenta Anyos.

En l'anyo 1657 s'adquirioron los manuscritos d'a Casa Ducal de Urbino y en 1689 y s'incorpororon a la biblioteca las coleccions d'a reina Cristina de Suecia. Tamién cal destacar que en el anyo 1661, l'intelectual griego León Alacio estió nombrau bibliotecario vaticano.

Posteriorment, mientres lo sieglo XVIII, la biblioteca s'enriquió con nuevas adquisicions y se fizo lo primer prochecto de publicar un catalogo completo d'os manuscritos d'a biblioteca. Sindembargo, nomás van arribar a publicar-se tres d'os vinte volúmens prochectaus. A final d'o sieglo, alguns libros tenioron que estar entregaus como tributo de guerra a la Francia napoleonica, si bien la mayoría d'os volúmens estioron restituyius en l'anyo 1815 con la redota de Napoleón Bonaparte.

En zaguerias se i ha incorporau lo Salone Sistino dedicau a exposar eixemplars bibliograficos como los códexs de Virchilio, u los rollos de Chusé entre atros. miniaturadeimagen|Cubierta de boire d'o Codex Aureus de Lorsch En la actualidat la biblioteca custodia uns 75.000 manuscritos y mas d'1.100.000 libros impresos, d'os cuals, uns 8.500 son incunables. L'Archivo Secreto d'o Vaticano, que estió separau d'a biblioteca a primers d'o sieglo, contiene uns 150.000 volumens.

D'entre los manuscritos mas importants d'a biblioteca cal destacar: Lo Codex Vaticanus, d'o sieglo IV, lo manuscrito mas antigo conoixiu d'a Biblia. La Ἀπόκρυφη Ἱστορία de Procopio de Cesarea, que descubierto en esta biblioteca y publicau en 1623. Lo Cancionero d'a Vaticana, un d'os tres cancioneros conoixius d'a lirica galaico-portuguesa. Lo Codex Aureus de Lorsch, evanchelio miniaturizau d'a epoca de Carlos Magno.

Bibliotecarios NomVidaTítolTiempo como bibliotecarioMarcello Cervini1501–1555Bibliothecarius I24 de mayo de 1550- 9 d'abril de 1555Roberto de' Nobili1541–1559Bibliothecarius II1555– 18 de chinero de 1559Alfonso Carafa1540–1565Bibliothecarius III1559–29 d'agosto de 1565Marcantonio da Mula1506–1572Bibliothecarius IV1565–17 de marzo de 1572Guglielmo Sirleto1514–1585Bibliothecarius V18 de marzo de 1572–16 d'octubre de 1585 Antonio Carafa1538–1591Bibliothecarius VI16 d'octubre de 1585 – 13 de chinero de 1591Marco Antonio Colonna1523 ca.–1597Bibliothecarius VII1591 – 13 de marzo de 1597Cesare Baronio1538–1607Bibliothecarius VIII13 de marzo de 1597 – 30 de chunio de 1607Ludovico de Torres1552–1609Bibliothecarius IX4 de chulio de 1607 – 8 de chulio de 1609Scipione Borghese Caffarelli1576–1633Bibliothecarius X11 de chunio de 1609 –17 de febrero de 1618Scipione Cobelluzzi1564–1626Bibliothecarius XI17 de febrero de 1618 – 29 de chunio de 1626Francesco Barberini1597–1679Bibliothecarius XII1 de chulio de 1626 – 13 d'aviento de 1633Antonio Barberini1569–1646Bibliothecarius XIII13 d'aviento de 1633 – 11 de setiembre de 1646Orazio Giustiniani1580–1649Bibliothecarius XIV11 de setiembre de 1646 – 25 de chulio de 1649Luigi Capponi1583-1659Bibliothecarius XV4 d'agosto de 1649 – 6 d'abril de 1659Flavio Chigi1631–1693Bibliothecarius XVI21 de chunio de 1659 – 19 de setiembre de 1681Lorenzo Brancati1612–1693Bibliothecarius XVII19 de setiembre de 1681 – 30 de noviembre de 1692Girolamo Casanate1620–1700Bibliothecarius XVIII2 d'aviento de 1693 – 3 de marzo de 1700Enrico Noris1631–1704Bibliothecarius XIX26 de marzo de 1700 – 23 de febrero de 1704Benedetto Pamphili1653-1730Bibliothecarius XX26 de febrero de 1704}}–22 de marzo de 1730Angelo Maria Querini1680–1755Bibliothecarius XXI4 de setiembre de 1730 – 6 de chinero de 1755Domenico Passionei1682–1761Bibliothecarius XXII10 de chulio de 1741 – 12 de chinero de 1755 (P)y12 de chinero de 1755 – 5 de chulio de 1761Alessandro Albani1692–1779Bibliothecarius XXIII12 d'agosto de 1761– 11 d'aviento de 1779}}Francesco Saverio de Zelada1717–1801Bibliothecarius XXIV15 d'aviento de 1779 – 29 d'aviento de 1801Luigi Valenti Gonzaga1725–1808Bibliothecarius XXV12 de chinero de 1802 – 29 d'aviento de 1808Giulio Maria della Somaglia1744–1830Bibliothecarius XXVI26 de chinero de 1827 – 2 d'abril de 1830Giuseppe Albani1750–1834Bibliothecarius XXVII23 d'abril de 1830}}– 3 d'aviento de 1834Luigi Lambruschini1776–1854Bibliothecarius XXVIII11 d'aviento de 1834 – 27 de chunio de 1853Angelo Mai1782–1854Bibliothecarius XXIX27 de chunio de 1853 – 9 de setiembre de 1854Antonio Tosti1776–1866Bibliothecarius XXX13 de chinero de 1860 – 20 de marzo de 1866Jean-Baptiste Pitra1812–1889Bibliothecarius XXXI19 de chiinero de 1869 – 9 de febrero de 1889 Placido Maria Schiaffino1829–1889Bibliothecarius XXXII20 de febrero de 1889 –23 de setiembre de 1889Alfonso Capecelatro1824–1912Bibliothecarius XXXIII29 d'agosto de 1890 – 14 de noviembre de 1912 Mariano Rampolla del Tindaro1843-1913Bibliothecarius XXXIV26 de noviembre 1912 – 16 d'aviento de 1913Francesco di Paola Cassetta1841–1919Bibliothecarius XXXV3 de chinero de 1914 – 23 de marzo de 1919Aidan [Francis Neil] Gasquet1845–1929Bibliothecarius XXXVI9 mayo de 1919 – 5 d'abril de 1929Franz Ehrle1845–1934Bibliothecarius XXXVII17 d'abril de 1929 – 31 de marzo de 1934Giovanni Mercati1866–1957Bibliothecarius XXXVIII18 de chunio de 1936 – 23 d'agosto de 1957Eugène Tisserant1884–1972Bibliothecarius XXXIX14 de setiembre de 1957 – 27 de marzo de 1971Antonio Samoré1905–1983Bibliothecarius XL25 de chinero de 1974 –3 de febrero de 1983Alfons Maria Stickler1910–2007Bibliothecarius XLI7 de setiembre de 1983 – 27 de mayo de 1985 (P)27 de mayo de 1985 – 1 de chulio de 1988Antonio María Javierre Ortás1921–2007Bibliothecarius XLII1 de chulio de 1988 – 24 de chinero de 1992Luigi Poggi1917-2010Bibliothecarius XLIII9 d'abril de 1992 – 24 de setiembre de 1994 (P) 29 de setiembre de 1994 – 25 de setiembre de 1997Jorge María Mejía1923-2014Bibliothecarius XLIV7 de marzo de 1998 – 24 de setiembre de 2003Jean-Louis Tauran1943-2018Bibliothecarius XLV24 de setiembre de 2003 – 25 de chunio de 2007Raffaele Farina1933-Bibliothecarius XLVI25 de chunio de 2007 –9 de chunio de 2012Jean-Louis Bruguès1943-Bibliothecarius XLVII26 de chunio de 2012 - 31 d'agosto de 2018José Tolentino Mendonça1965-Bibliothecarius XLVIII1 de setiembre de 2018 - 22 de setiembre de 2022 Angelo Vincenzo Zani1950-Bibliothecarius XLIX26 de setiembre de 2022 - 28 de marzo de 2025 Giovanni Cesare Pagazzi1965-Bibliothecarius XLX28 de marzo de 2025 - l'actualidat (P) Indica lo tiempo pasau como bibliotecario, ye decir, bibliotecario en funcions, a sobén un bibliotecario que no ye un cardenal.

Referencias

Vinclos externos

Sitio web d'a Biblioteca d'o Vaticano.

*