Pequín (en chinés 北京, en pinyin Běijīng, forma tradicional: Peking) ye una ciudat capital d'a Republica Popular de China y tien una población de 14.230.000 habitants (2002) en una superficie de 16,808 km², con una densidat de 847 hab./km².

Pequín ye una d'as 4 municipalidaz de China, una categoría que poseye un estatus equivalent a lo provincial y que son baixo lo control dreito d'o gubierno central. Pequín ha estau una municipalidat dende la creyación d'a Republica Popular China.

Ye una d'as ciudaz mas grans de China, nomás superada que por Xangai en cuanto a la suya población. Tamién ye un important nugo de comunicación, pos poseye muitas linias de ferrocarril, autopistas y carreteras. Ye reconoixida actualment como lo corazón cultural, politico y social de China.

Historia Historia dica los mongols En a rechión de Pequín bi ha presencia humana dende l'anyo 1000 aC. Amán de Pequín (encara que en un lugar hue desconoixiu) se trobaba l'antiga ciudat de Ji, que estió la capital d'o estau de Yan en o periodo historico de China conoixiu como os Reinos combatients. Ista ciudat fue albandonada en o sieglo VI.

En o periodo d'as grans dinastías chinesas, a dinastía Tang y a dinastía Song, a rechión de Pequín yera ocupada nomás que por chicotas aldeyas de tipo agricola. Cuan en o sieglo X a dinastía Liao redotó a os Song y lis prenió la mayor parte d'o suyo territorio en o norte, incluyindo-ie la rechión de Pequín, os Song establioron a suya capital en o sud, en Nanking.

En o sieglo XIII plegoron enta lo lugar os mongols de Chinguis Khan, que destruyioron as antigas ciudaz. A ciudat de Zhongdu, que heba estau la capital d'a dinastía Chin, fue cremada en 1215.

O periodo Yuan En os anyos 1260, Kublai Khan decidió situar a suya capital un poquet a lo norte d'o centro de Zhongdu y mandó construir-la, preparando-se pa rematar a conquiesta de China y fundar a dinastía Yuan. A ciudat fue baptizada como Dadu ("a gran capital" en chinés), que en mongol se convertió en Daidu) y se convertió oficialment en a suya capital. En as luengas turquicas yera conoixida como Khanbalikh ("a ciudat d'o Gran Khan"). L'antigo nombre de Zhogndu lo trobamos citau en La Flor de las Ystorias d'Orient:

Chuan de Mandevilla prenió La Flor de las Ystorias d'Orient como fuent y transmitió este mesmo toponimo, y por ixo veyemos jonig en a versión aragonesa d'o Libro d'as Marabillas d'o Mundo:

Pero en o Libro de Marco Polo podemos veyer a denominación turquica:

O feito que Kublai Khan la trigase como capital por estar a man d'as suyas bases de poder en Mongolia fació que con o tiempo esta ciudat prenese importancia encara estando en a muga norte de China.

Periodo Ming y Qing O turbulento sieglo XX Administración right|thumb|250px| A Ciudat Prohibida en Pequín. right|thumb|250px| Tumbas d'a dinastía Ming. Districtos y Vicos Bi ha 8 districtos urbans: Districto de Dongcheng (东城区: Dōngchéng Qū). Districto de Xicheng (西城区: Xīchéng Qū). Districto de Chongwen (崇文区: Chóngwén Qū). Districto de Xuanwu (宣武区: Xuānwǔ Qū). Districto de Chaoyang (朝阳区: Cháoyáng Qū). Districto de Haidian (海淀区: Hǎidiàn Qū). Districto de Fengtai (丰台区: Fēngtái Qū). Districto de Shijingshan (石景山区: Shíjǐngshān Qū).

Atros 8 districtos mas se troban en os arredols d'a municipalidat, prencipalment ciudaz satelite, lugarons y comarcas rurals: Districto de Mentougou (门头沟区: Méntóugōu Qū). Districto de Fangshan (房山区: Fángshān Qū). Districcto de Tongzhou (通州区: Tōngzhōu Qū). Distrito de Shunyi (顺义区: Shùnyì Qū). Districto de Changping (昌平区: Chāngpíng Qū). Districto de Daxing (大兴区: Dàxīng Qū). Districto de Pinggu (平谷区: Pínggǔ Qū). Districto de Huairou (怀柔区: Huáiróu Qū).

Condaus Os dos condaus de Pequín gubernan lugarons y arias rurals muit luent d'a ciudat: Condau de Miyun (密云县: Mìyún Xiàn). Condau de Yanqing (延庆县: Yánqìng Xiàn).

Turismo right|thumb|250px|A pagoda d'o Templo de Cishou. Atamas d'o mal feito por a revolución comunista y d'o creiximiento urbán, como l'espaldadura d'os Hutongs, encara existen bellas atraccions historicas ta lo turismo. As mas conoixidas son l'ixample Badaling d'a Gran Muralla Chinesa, o Palacio de Verano y a Ciudat Prohibida. Por o suyo significau politico, tamién ye muit vesitada la plaza de Tian'anmen.

Puestos famosos : A Ciudat Prohibida. A plaza de Tian'anmen. A Gran Muralla. As Fuesas Ming. O Templo d'o Cielo. O palacio de Verano. As Ruinas de l'Antigo Palacio de Verano. Gulou. Museu de l'Hombre de Pequín en Zhoukoudian (Patrimonio Mundial d'a Humanidat).

Cultura Cine En Pequín se i celebra lo Festival Internacional de Cine de Pequín.

Esporte thumb|250px| O Niedo, estadio seu de l'atletismo en os Chuegos Olimpicos de 2008. A ciudat de Pekín ye la seu de muitos equipos que partecipan en as categorias superiors d'os diferents esportes practicaus en China, entre los que cal destacar lo Beijing Guoan d'a China Super League de fútbol, os Beijing Ducks d'a Chinese Basketball Association, o Beijing Shougang d'a Chinese Basketball Association femenina, os China Sharks de l'Asia League Ice Hockey y los Beijing Tigers d'a China Baseball League.

Instalacions esportivas As instalacions esportivas que destacan en Pequín son todas aquellas que se contruyoron pa los Chuegos Olimpicos de 2008 y que conforman o parque olimpico. Entre ellas o Estadio Nacional, conoixiu popularment como lo niedo, o Pequín National Aquatics Center, conoixiu como lo cubo d'augua, y lo Pequín National Indoor Stadium, entre atros.

Competicions esportivas Estió la seu y organizó los Chuegos d'Asia de 1990, os Chuegos Olimpicos de 2008, Os Chuegos D'Asia seguntes l'OCA (Comite Olimpico d'Asia). y lo Campionato d'o Mundo d'Atletismo de 2015, que se fació en o Estadio Nacional de Pequín conoixiu como Lo Niedo./ Beijing selected to host 2015 World Championships.

Tamién estió seu d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 2022.

Esportistas famosos Entre los esportistas mas conoixius en o mundo cal destacar a lo chugador de basketbol Yao Ming u lo chugador de tenis de mesa Zhuang Zedong; en atletismo destacan u han destacau mientres a suya vida esportiva Liu Xiang, qui tenió lo récord d'o mundo de 110 metros cletas, y la marchadora Liu Hong. En Espanya tamién son conoixius He Zhi Wen, conoixiu como Juanito y que ha representau a Espanya en competicions de tenis de mesa, Dong Liu, campiona d'o mundo d'atletismo, entrenadora en Espanya y esposa de Luis Miguel Landa, y Wu Lei, futbolista que chuga en o RCD Espanyol.

Localidaz achirmanadasLocalidaz achirmanatas de Pekín. border|22px Tokio, Chapón, dende lo 14 de marzo de 1979. border|22px Nueva York, Estaus Unius, dende lo 29 de febrero de 1980. border|22px Belgrado, Serbia, dende lo 14 d'octubre de 1980. border|22px Lima, Perú, dende lo 21 de noviembre de 1983. border|22px Washington D.C., Estaus Unius, dende lo 15 de mayo de 1984. border|22px Madrit, Espanya, dende lo 16 de setiembre de 1985. border|22px Río de Janeiro, Brasil, dende lo 24 de noviembre de 1986. border|22px Isla de Francia (departamento), Francia, dende lo 2 de chulio de 1987. border|22px Colonia, Alemanya, dende lo 14 de setiembre de 1987. border|22px Alcher, Alcheria, dende l'11 de setiembre de 1989. border|22px Ankara, Turquía, dende lo 20 de chunio de 1990. border|22px Caire, Echipto, dende lo 28 d'octubre de 1990. border|22px Islamabad, Pakistán, dende lo 8 d'octubre de 1992. border|22px Jakarta, Indonesia, dende lo 8 d'octubre de 1992. border|22px Bangkok, Tailandia, dende lo 26 de mayo de 1993. border|22px Tel Aviv, Israel, dende lo 29 de mayo de 1993. border|22px Buenos Aires, Archentina, dende lo 13 de chulio de 1993. border|22px Seúl, Corea d'o Sud, dende lo 23 d'octubre de 1993. border|22px Kiev, Ucraína, dende lo 13 d'aviento de 1993. border|22px Berlín, Alemanya, dende lo 5 d'abril de 1994. border|22px Bruselas, Belchica, dende lo 22 de setiembre de 1994. 22px Hanoi, Vietnam, dende lo 6 d'octubre de 1994. border|22px Amsterdam, Países Baixos, dende lo 29 d'octubre de 1994. border|22px Moscú, Rusia, dende lo 16 de mayo de 1995. border|22px París, Francia, dende el 23 d'octubre de 1997. border|22px Roma, Italia, dende lo 28 de mayo de 1998. border|22px Johannesburgo, Sudafrica, dende lo 6 d'aviento de 1998. border|22px Ottawa, Canadá, dende lo 18 d'octubre de 1999. border|22px Teherán, Irán, dende lo 10 d'abril de 1999. border|22px Canberra, Australia, dende lo 14 de setiembre de 2000. border|22px Manila, Filipinas, dende lo 14 de noviembre de 2005. border|22px Londres, Reino Uniu, dende lo 10 d'abril de 2006. border|22px Addis Abeba Etiopia, dende lo 17 d'abril de 2006. border|22px Wellington, Nueva Zelanda, dende lo 12 de mayo de 2006. border|22px San José, Costa Rica dende lo 10 de chulio de 2007. border|22px Santiago de Chile, Chile dende lo 7 d'agosto de 2007. border|22px Santo Domingo, Republica Dominicana, dende 2008. border|22px Doha, Qatar dende lo 23 de chunio de 2008. border|22px Ciudat de Guatemala, Guatemala, dende 2009.

Bibliografía Stefano Cammelli: Storia di Pechino e di come divenne capitale della Cina, Bolonya, Il Mulino, 2004. . Arthur Cotterell: The Imperial Capitals of China - An Inside View of the Celestial Empire. Londres, Pimlico. 1007. pp. 304. . Damian Harper: Beijing: City Guide, 6ena edición, Oakland, California, Lonely Planet Publications, 2005. . Colin MacKerras y Amanda Yorke: The Cambridge Handbook of Contemporary China, 1991. Cambridge, Anglaterra, Reino Uniu.Cambridge University Press, (reeditau l'anyo 2009).

Veyer tamién Chuegos Olimpicos de Verano de Pequín 2008.

Vinclos externos

Beijing Official Website International. Beijing Info Website International. Pachina web oficial d'os Chuegos Olimpicos de Pekín 2008.

Referencias

Categoría:Pequín