Lituenigo (Lituénigo en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Tarazona y Moncayo. A suya población ye de 126 habitants(INE 2014) en una superficie de 11,48 km² y una densidat de población de 11,38 hab/km².
Cheografía Ye situato en o semontano de Moncayo, en a ribera d'o río Pedrogal a bels 70 km de Zaragoza y a 15 km de Tarazona.
Toponimia Apareixe escrito como Leytonego u Leituenigo en un texto que no se sabe de seguro si ye de 1106. Fegura en o Libro Chantre como Leytuennigo. Ye un esdrúixol antigo con sufixo atono -igo que se remonta a o latín vulgar -ico. Seguntes autors como Gerhard Rohlfs estos esdrúixols son propios de substratos preindoeuropeus d'a Peninsula Iberica. Lituénigo representa un caso pareixito a Cintruénigo en a Ribera Navarra.
Miguel Dolç creye que estos sufixos tienen una valura posesiva y que ya que ye cerca de Litago, con a mesma base, podrían tener relación con o nombre d'un propietario de fundus romano. Podemos deducir un tal Littus.
Historia Lituenigo amaneixe en a historia escrita en 1124 a o donar Alifonso I d'Aragón una heredaz a García Ennecones.
Demografía
Administración Reparto de concellers Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 Partido Popular 5 5 5 5 5 Total 5555 5
Alcaldes Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Miguel Ángel Gil Uruñuela Unión de Centro Democrático1983–1987 Jose Luis García Jiménez Alianza Popular1987–1991 Juan Jose García Chueca Alianza Popular1991–1995 Juan Jose García Chueca Partido Popular1995–1999 Juan Jose García Chueca Partido Popular1999–2003 Julián Martínez Muñoz Partido Popular2003–2007 Julián Martínez Muñoz Partido Popular2007–2011 Julián Martínez Muñoz Partido Popular2007–2011 Alberto Negredo Hernández Partido Popular2011–2015Alberto Negredo HernándezPartido Popular2015–2019Alberto Negredo HernándezPartido Popular2019–2023Alberto Negredo HernándezPartido Popular2023–2027 Clara Garcia Pellicer Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PP
Puestos d'intrés Ilesia d'a Purificación. Museu d'o Labrador (Antigas escuelas). Castiello. Ermita d'a Virchen d'o Río. Ermita de Sant Miguel. Fuent d'os Acebillos u Ancebillos.
Fiestas Sant Blas, 2-3 de febrero. Virchen d'o Río (garrastolendas), febrero. Romería enta o Santuario d'a Virchen de Moncayo, agosto. Sant Miguel (patronals), 21-26 de setiembre, ocurre lo ritual tradicional d'o Pesache d'os Ninos. Luis Lozano, "Un rito en el Somontano del Moncayo: el pesaje de los niños (Lituénigo)", pp. 157-162 en I Congreso de Aragón de Etnología y Antropología (PDF), Institución Fernando el Católico, 1981,
Feria d’Oficios perdius de Lituenigo Ye una feria de caracter etnografico sobre la traza de vida de la chent d'o semontano de Moncayo que se celebra o primer cabo de semana de chulio. Naixe en l’anyo 2001 d'a ideya de Don Jesús Hernandez de quitar ta la carrera toz os oficios representaus en o Museu d’o Labrador y ye cuan a chent d’o lugar se viste d’a epoca ta representar-los a o publico. Ye una chornada con aire festivo acompanyada de mosicos y joteros locals an que se pueden veyer oficios como a siega, a carbonera, labradors, filanderas, o cantero, mondongueras, l'esmolador, o mayestro, cesteros entre muitos atros. En definitiva ye tot un eixemplo de participación ciudadana ta fer homenache a la chent gran.
Referencias
*