A Republica de Costa de Boire, u, mas simplament, Costa de BoireCon a variant Costa de Marfil. (en francés: Côte d'Ivoire, unico nombre oficial emplegato internacionalment) ye un país de l'ueste d'Africa. Muga con Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso y Ghana a l'ueste, norte y este, con o golfo de Guinea a o sud.
En octubre de 1985, o gubierno d'o país demandó que se fese servir o nombre francés, Côte d'Ivoire, en toz os idiomas ta mirar d'evitar a confusión que causaba a diversidat d'os exonimos (Costa de Marfil, Ivory Coast, Elfenbeinküste, Norsunluurannikko, etc).
Os primers contactos con os europeus en a comarca que hue ye Costa de Boire datan de zaguerías d'o sieglo XV, de mans d'os portugueses. Posteriorment, angleses, franceses y neerlandeses facioron os suyos primers contactos. En 1848, se constituyió como un protectorato francés, pa posteriorment convertir-se en una colonia en 1893. Ganó la suya independencia de Francia lo 7 d'agosto de 1960, estando Félix Houphouët-Boigny o primer president d'a republica independient.
A suya economía ye basata sobretot en l'agricultura, con o café y lo cacau como prencipals productos d'exportación. A economía marfilenca ha conoixito dende la suya independencia intes de gran expansión, de conchunta con atros d'estancamiento y crisi. En o zaguer decenio, o país ha conoixito un important creiximiento economico.
Cheografía thumb|200px|left|Mont Nimba, con 1752 m d'altaria, ye la maxima elevación de Costa de Boire. Costa de Boire ofreix una gama variata de paisaches, dende a sabana desertica a lo norte dica a chungla virchen. A buega sud lo marcan extensas plachas. Ista comarca, mas plevinosa, se caracteriza per as grans plantacions de productos d'exportación: café, cacau y banana. En o norte o paisache se veye aconformato per un saso granitico recubierto de sabanas. En ista aria chicoz propietarios cautivan sarrachón, panizo y calcauet.
Topografía O territorio de Costa de Boire tien l'aspecto d'un cuadrilatero con o suyo canto inferior correspondendo a una costa de 515 kilometros. O país se caracteriza per un terreno de baixa altaria, a on as prencipals elevacions corresponden a sasos y planas. A rechión montanyosa occidental, manimenos, presenta cualques relieus mayors de mil metros (asinas, o mont Nimba, a maxima elevación d'o país, plega a 1.752 m.).
Clima Costa de Boire se troba entre os 4 ° y 10 ° de latitut norte; l'ecuador ye a uns 400 km d'a costa sud d'o país y o tropico ye a uns 1400 km d'a buega norte. Per tanto, a costa de Costa de Boire tien un clima tropical humido de cutio que se converte en un clima ixuto en l'extremo norte. A temperatura meya anyal ye de 28 °C, pero os residents conoixen diferencias de temperatura significativas entre as rechions norte y sud d'o suyo país, asinas como entre as estacions individuals.
O clima ye determinato per os sistemas d'aire alisio d'o nord-este y o monzón d'o sud-ueste: l'aire alisio d'o nord-este (Harmattan) traye aire calient, ixuto y cargato de polvo d'o Sahara d'ihibierno que fa ixecar o país. L'orichen d'os monzons d'Africa Occidental se troba en o golfo de Guinea, per lo que traye aire calido y humido. Determina o clima d'o sud de Costa de Boire mientres tot l'anyo, en o norte traye plevitas de verano.
En consecuencia, se distinguen tres comarcas climaticas en Costa de Boire:
O clima ecuatorial en o sud se caracteriza per baixas fluctuacions de temperatura (por un regular entre 25 °C y 30 °C), valors d'humedat muit altas (entre 80 % y 90 %) y abundants plevitas, que en Abidjan anyalment son 1766 mm y en Tabou aconsiguen 2129 mm. Astí i hai dos estacions ixutas y dos pleviosas. A gran estación ixuta dura d'aviento dica abril y se caracteriza por una gran calor y nomás experimenta plevitas ocasionals. A chicota estación ixuta caye en os meses d'agosto y setiembre. A prencipal temporata de plevitas va dende mayo dica chulio, mientres que a menor ye en octubre y noviembre. O clima de sabana humida (tamién clamato clima de Baoulé) determina o norte d'a comarca de chungla y o sud d'a sabana y prencipia a uns 200 km a norte d'a costa. As temperaturas amuestran fluctuacions mas fuertes entre 14 °C y 33 °C y l'humedat gosa estar entre 60 % y 70 %. A precipitación anyal ye d'arredol de 1200 mm en Bouaké. Aquí tamién i hai cuatro estacions: dos estacions ixutas de noviembre a marzo y de chulio a agosto y dos estacions pleviosas de chunio a octubre y de marzo a mayo. O clima d'a sabana ixuta (tamién o clima de Sudán d'o Sud) prevaleix en as rechions d'a sabana d'o norte. Amuestra fluctuacions diarias relativament fuertes de 20 °C. A humedat ye muito mas baixa que en o sud d'o país y se troba entre o 40 % y o 50 %. L'aire harmattan tamién ocurre en estas rechions, en forma d'aire fresco y ixuto, entre aviento y febrero. O norte de Costa de Boire conoixe nomás dos estacions: a estación ixuta entre noviembre y chunio con plevitas ocasionals en abril y una estación plevinosa entre chulio y octubre. A precipitación anyal mesurata en ista aria ye d'arredol de 1203 mm en Korhogo.
Organización politico-administrativa thumb|right|super|262px|Os districtos de Costa de Boire. Districtos Costa de Boire se divide administrativament dende 2011 en 14 districtos:
NumeroDistrictoCapital de districtoRechionsSeu d'a rechiónHabitants (Districto)Habitants d'a rechion Districts of Côte d'Ivoire en Institut National de la Statistique de Costa de Boire.Aria KM² Districtos (M²) 1Districto Autonomo d'Abidjan (District Autonome d'Abidjan)4,707,4042,119 (818)2Bas-Sassandra (District du Bas-Sassandra)San-PédroGbôkléSassandra2,280,548400,79825,800 (10,000)NawaSoubré1,053,084San-PédroSan-Pédro826,6663Comoé (District du Comoé)AbengourouIndénié-DjuablinAbengourou1,203,052560,43214,173 (5,472)Sud-ComoéAboisso642,6204Denguélé (District du Denguélé)OdiennéFolonMinignan289,77996,41520,997 (8,107)KabadougouOdienné193,3645Gôh-Djiboua (District du Gôh-Djiboua)GagnoaGôhGagnoa1,605,286876,11717,580 (6,790)Lôh-DjibouaDivo729,1696Lacs (District des Lacs)DimbokroBélierYamoussoukro1,258,604346,76828,500 (11,000)IffouDaoukro311,642MoronouBongouanou352,616N'ZiDimbokro247,5787Lagunes (District des Lagunes)DabouAgnéby-TiassaAgboville1,478,047606,85223,280 (8,990)Grands-PontsDabou356,495La MéAdzopé514,7008Montagnes (District des Montagnes)ManCavallyGuiglo2,371,920459,96431,050 (11,990)GuémonDuékoué919,392TonkpiMan992,5649Sassandra-Marahoué (District du Sassandra-Marahoué)DaloaHaut-SassandraDaloa2,293,3041,430,96023,940 (9,240)MarahouéBouaflé862,34410Savanes (District des Savanes)KorhogoBagouéBoundiali1,607,497375,68740,210 (15,530)PoroKorhogo763,852TchologoFerkessédougou467,95811Vallée du Bandama (District de la Vallée du Bandama)BouakéGbêkêBouaké1,440,8261,010,84928,518 (11,011)HambolKatiola429,97712Woroba (District du Woroba)SéguélaBéréMankono845,139389,75831,088 (12,003)BafingTouba183,047WorodougouSéguéla272,33413Yamoussoukro (District Autonome de Yamoussoukro)355,5733,500 (1,350)14Zanzan (District du Zanzan)BondoukouBounkaniBouna934,352267,16738,251 (14,769)GontougoBondoukou667,185
Diez ciudaz mas importants As suyas diez ciudaz mas importants son: Puesto Coordenatas Ciudat Población Rechions censo de 1975 censo de 1988 2005 Est2014 Est 1. Abidjan 3,677,115 Lagunes 2. Bouaké 567,481 Gbêkê 3. Daloa 319,427 Haut-Sassandra 4. Yamoussoukro 361,893 Bélier 5. San-Pédro 261,616 Bas-Sassandra 6. Divo Lôh-Djiboua 7. Korhogo 286,071 Poro 8. Anyama 148,962 Lagunes 9. Abengourou 135,635 Moyen-Comoé 10. Man 188,704 Tonkpi
Economía thumb|200px|right|Venda tradicional de plantas medicinals en Abidjan. Mantenendo lazos amanatos con Francia dende a suya independencia en 1960, a diversificación de l'agricultura pa la exportación, y o estimulo d'as inversions estrancheras, ha feito de Costa de Boire un d'os países tropicals africanos mas prospers. Manimenos, en anyos recients Costa de Boire s'ha visto subcheta a mas competencia y a la baixada d'os pres en o mercato global d'os cautivos agricolas prencipals: café y cacau. Isto, de conchunta con una alta corrupción interna, fa la vita dificil pa os cautivadors y ixes que exportan a mercatos estranchers.
Enemigos mientres muitos anyos, Costa de Boire y Ghana alcordoron en 2019 imposar a las empresas multinacionals un pre minimo per o cacau, a fin de protecher a los productors, que reciben entre lo 4 y lo 6 per ciento d'os beneficios d'o sector: l'11 de chunio, anuncioron que suspenden a venda de cacau pa la campanya 2020-2021 si no s'estableix un pre minimo de 2300 euros per tonelata.
Cheografía humana y sociedat Demografía thumb|200px|right|A piramide de población de Costa de Boire en 2020 amuestra que ye un país con una grandiza proporción de chovenalla. En l'anyo 2007, Costa de Boire teneba una población de 18.000.000 d'habitants. A esperanza de vita ye de 49 anyadas d'edat. O promeyo de fillos per muller ye de 4,43. Lo 50,9 % d'a población ye alfabetizata. Se calcula que o 7 % d'a población ye infectata con o virus de VIH (causant d'o sida).
O 77 % d'a población se considera marfilenco: representan cuantos pueblos diferents y grupos lingüisticos. Se charran uns 65 idiomas en tot o país. Un d'os mas comuns ye o dioula, emplegato en o comercio, asinas como a población musulmana. O francés, emplegato per o 70 % d'a población (99 % en Abiyán), ye l'idioma oficial, s'amuestra en as escuelas y sirve como una luenga franca en as arias urbanas (particularment en Abiyán). O numero de francofablans ye muit elevato en comparanza con a mayoría d'os países francofonos d'Africa, a resultas d'o suyo emplego como idioma interetnico.
Dende que Costa de Boire s'ha establito como un d'os países mas prosperos d'Africa occidental, arredol d'o 20 % d'a población consiste de treballadors d'os vecins Liberia, Burkina Faso y Guinea. Iste feito ha creyato una tensión de contino creixent en os anyos recients, especialment debito a que a mayoría d'istos treballadors son musulmans, mientres a población d'orichen nativo ye en gran parti cristiana (sobretot catolicos) y animista. O 0,4 % d'a población ye d'ascendencia no africana. Uns 50.000 son ciudadans franceses, 40.000 libaneses y, en menor mida, vietnamitas, chudieus y espanyols, asinas como misioners protestants d'os Estatos Unitos y Canadá. En noviembre de 2004, arredol de 10.000 franceses y atros ciudadans estranchers evacuoron Costa de Boire a causa d'ataques de chóvens milicias progubierno.
Luenga L'idioma oficial d'a republica ye o francés, y as luengas indichenas locals tamién se fan servir amplament, como o bété, o baoulé, lo dioula, lo dan, l'anyin y lo cebaara senufo. En total, se charran arredol de 78 idiomas diferents en Costa de Boire.
Gastronomía thumb|200px|left|L'alloco ye una birolla pro popular. A cocina tradicional de Costa de Boire ye muit semellant a la d'os países vecins de l'Africa Occidental en a dependencia d'os cerials y os tuberclos. A mandioca y os platanos son partis importants d'a cocina marfilenca. Un tipo de pasta feita de panizo clamata aitiu se fa servir pa aprestar bolas de panizo, y lo calcauet se fa servir amplament en muitos platos. L'attiéké ye una guarnición popular en Costa de Boire feita con yuca rallata, un cuscús a pur de vechetals. Una birolla d'a carrera pro comuna ye l'alloco, que ye un platano frito en aceite de palma, apanyato con cebollas a la vapor y coralet y que se mincha solo u con peix a las esparrillas u uegos duros. O pollo se consume comunament y tien un gusto unico a resultas d'a masa magra y baixa en graixa en ista rechión. Os mariscos incluyen tonyina, sardinetas, camarons y tonyina blanca, que ye semellant a la tonyina. O mafé ye un plato común que consiste en carne en unto de calcauet.